Պատմութեան էջեր

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Աղա Մոհամէտ Շահին սպանութենէն ետք` պարսկական բանակին խուճապային փախուստը եւ Իպրահիմ Խալիլ խանի վերադարձը Շուշի

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Շուշիի բերդին շրջափակը Աղա Մոհամէտ շահի սենեկապետ Սաֆար Ալի բէկ 1797 յունիս 16-էն 17 լուսցող գիշերը Շուշիի բերդին մէջ դաշունահարած էր Իրանի տիրակալը: Յունիս 17-ի առաւօտ կանուխ բերդին մէջ շշուկ տարածուեցաւ, որ Աղա Մոհամէտ շահ սպաննուած է: Սաֆար Ալի բէկ թագաւորին կտրուած գլուխը ձեռքը բռնած պալատէն դուրս ելաւ եւ հրապարակին վրայ ձգեց: Նոյն…

Մշոյ Պուլանըքի հայերուն նամակները՝ Հայոց Հայրիկին

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ Երեւանի «Մեսրոպ Մաշտոց» մատենադարանին մէջ պահուած հարուստ արխիւներէն մէկուն՝ Մկրտիչ Ա. Խրիմեան Կաթողիկոսի արխիւին հիման վրայ լոյս տեսած է «Մշոյ Պուլանըք գաւառի հայաբնակ գիւղերն ըստ Մկրտիչ Ա. Խրիմեան Կաթողիկոսին ուղղուած նամակներուն» աշխատութիւնը, որուն հեղինակը հայրենի երիտասարդ գիտնական, հետազօտող Վերա Սահակեանն է: Ինչպէս ծանօթ է, Ամենայն Հայոց 125-րդ կաթողիկոս Մկրտիչ Ա. Խրիմեանի արխիւին մէկ…

Համազգային զարթօնք` 1965 թուական (քննական փորձ` յիշողութեան բովում)

ՀԵՆՐԻԿ ԱՆԱՍԵԱՆ Հայ ժողովրդի վերջին երկու-երեք սերունդը գիտի, թէ ի՛նչ ասել է հայ ժողովրդի ցեղասպանութիւն եւ կամ հայոց Մեծ եղեռն: Գիտի նաեւ, որ աշխարհի բազմաթիւ երկրներ, վերջինը` մէկ տարի առաջ Միացեալ Նահանգների կողմից, ճանաչել են Հայոց ցեղասպանութիւնը` որպէս 20-րդ դարի թրքական կառավարութեան կողմից նախապէս նպատակային ու չարամիտ ծրագրաւորմամբ իրագործուած մեծագոյն ոճրագործութիւն: Ներկայ սերնդին, կամ էլ…

Անդրադարձ Հայոց ցեղասպանությանը արաբական տարածաշրջանից

Դիլեք Ըշըք Հայոց ցեղասպանության՝ որպես ուսումնասիրման գիտական ոլորտի պրոյեկցիան վաղուց գերազանցել է ցեղասպանություն եզրույթի քննության շրջանակը և հասել ցեղասպանության ներքին և արտաքին հիմքերի հիմնավորման կետին։ Ողբերգության մեղավորների, զոհերի, տևողության, գործողության, պատճառների և հետևանքների վերաբերյալ կատարվող ուսումնասիրություններ. օրեցօր ուսումնասիրման ոլորտները ընդլայնելով՝ ապահովում է տարբեր կիզակետեր որոշել։ İletişim հրատարակչության կողմից հրատարակված «Արաբների 1915-ը» գիրքը՝ կազմված Էմրե Ջան…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. պարսկական բանակին բռնութիւնները շուշեցիներուն դէմ եւ Աղա Մոհամէտ շահին սպանութիւնը Շուշիի մէջ

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Շուշի Աղա Մոհամէտ շահին պարսկական բանակը Վարանդայի մելիք Ջումշուդի առաջնորդութեամբ Շուշի մտած էր 1797¬ի մայիսի վերջաւորութեան: Շուշիի տիրելէն ետք Աղա Մոհամէտ շահ որոշեց պատժել հայ եւ թուրք բոլոր ազդեցիկ անձերը, որոնք Ղարաբաղի Իպրահիմ Խալիլ խանին կուսակիցներ էին եւ Շուշիի բերդի առաջին պաշարման ժամանակ կռուած էին իր դէմ: Անոնց շարքին էին գիւլեաթաղցի Ռուստամ բէկ…

Անդրադարձ. «Հայ մ՛է, որ սպաններ է թուրք մը…» (Թուրքիոյ ի շահ` Արեւմուտքին ուղղակի եւ անուղղակի քարոզչութիւնը նորութիւն չէ)

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Վերոնշեալ խորագիրով Ֆլորա-Անահիտ «Հայրենիք» ամսաթերթի հոկտեմբեր 1963-ի թիւին մէջ (1) գրած է անզգամ «արեւմուտքցիներուն»` եւրոպացի եւ ամերիկացի, հայերուն հանդէպ վերաբերմունքին մասին հետեւեալ դրուագը. «1918-ի զինադադարէն սկսեալ Պոլսոյ մէջ Որբահաւաք մարմինը լծուած էր տենդոտ գործունէութեան` 1915-ի արհաւիրքէն ողջ մնացած հայ որբերը որոնելու, գտնելու եւ թուրքերու, քիւրտերու քովէն զանոնք փրկելու նուիրական ուխտով: «Որբահաւաքներէն շատերը սրտաճմլիկ…

30 տարի առաջ այսօր ընդունուեցաւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան դրօշակը

«Ապառաժ»- 1992 թ. յունիս 2-ին, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան առաջին գումարման Գերագոյն խորհուրդի որոշումով ընդունուեցաւ մեր պետականութեան խորհրդանիշերէն մէկը` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան դրօշակը: Արցախի Հանրապետութեան դրօշակի հեղինակը սփիւռքահայ նկարիչ Վահէ Ֆատտալն է: ԼՂՀ առաջին գումարման Գերագոյն խորհուրդի նախագահի պաշտոնակատար Գէորգի Պետրոսեան ժամանակի ըսած է, թէ դրօշակի նախագիծը հաւանութեան արժանացած է ԼՂՀ առաջին գումարման Գերագոյն խորհուրդի նախագահ…

Աթենքում անցկացվել է «Զմյուռնիայի աղետի հայ ականատեսների չհրապարակված վկայությունները» թեմայով դասախոսություն

Աթենքի թերթերի խմբագիրների ընկերակցության շենքում տեղի է ունեցել Հունաստանում ՀՀ դեսպանության կողմից կազմակերպված փոքրասիական աղետի 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումների շարքից ևս մեկ միջոցառում: «Արմենպրես»–ի հաղորդմամբ՝ Հունաստանում ՀՀ դեսպանությունը տեղեկացնում է, որ միջոցառման գլխավոր բանախոսը` Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի հիմնադրամի գիտնական, Զմյուռնիայի աղետի ուսումնասիրությունների մասնագետ,  պատմական գիտությունների թեկնածու Թեհմինե Մարտոյանը հանդես է եկել «Զմյուռնիայի աղետի հայ ականատեսների չհրապարակված վկայությունները»…

Երբ արթնանում է ցեղի ոգին… «Մեր կենսագրությունը չի՛ ունեցել եւ չի՛ ունենա վերջին վերջակետ…»

Հակոբ ՍՐԱՊՅԱՆ «Ա՛զգ հայոց, թուրքը՝ մեր բանական հոտի դարավոր թշնամին, նվաճել է Ալեքսանդրապոլը, շարժվում է դեպի սիրտը մեր երկրի, մեր հավատի, մեր կենսագրության: Գալիս է Արարատյան երկրի վրա: Թուրքը, կոտորած ու ավեր փռելով գալիս է, եւ մեր զորապետներն էլ այլ ելք չեն գտնում այդ աղետից, քան Հայոց հայրապետին փախուստի մղել: Նրանք ինձ առաջարկում են ոսոխի…

«Բարի» կամեցողութեամբ խանդավառ թշնամին եւ Արամ Մանուկեանի ոգեղէն ներկայութիւնը (մայիսեան խոհեր)

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Պատմութեան մէջ հրաշքներ չկան: Պատմութիւնը իրական է, հրաշք չէ: Գիտութիւնը մեզի պէտք է պատմէ օրինաչափութեան, մեքանիզմի մասին, ոչ է` հրաշքի պատճառահետեւանքի մասին: ՀՐԱՆԴ ՏԷՐ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ (Պատմաբան, հրապարակախօս) Վերջերս, երբ «կը զբօսնէի» համացանցի եութիուպեան տարբերակին մէջ, հանդիպեցայ վերոնշեալ պատմաբանին մէկ ներկայացումին, որ կը վերաբերէր Սարդարապատի ճակատամարտին: Ան մասնաւորելով այս ճակատամարտը, փորձ կը կատարէր շեշտադրելու,…