Պատմութեան էջեր

Խոսում են ալևիաց(վ)ած հայերը

Էդվարդ Տանձիկյան «Ayrıntı» հրատարակչության կողմից լույս է ընծայվել պրոդյուսեր և գրող Քազըմ Գյունդողանի «Ալևիաց(վ)ած հայերը» գիրքը։ Նոր գրքի մասին զրուցել ենք Քազըմ Գյունդողանի հետ, ում ճանաչում ենք «Դերսիմի կորուսյալ դուստրերը» վավերագրական ֆիլմի շնորհիվ։ Ձեր գրքի համար օգտագործել եք «Ալևիաց(վ)ած հայերը» վերնագիրը։ Ինչու՞ ընտրեցիք նման վերնագիր: Արդյո՞ք դա արտացոլում է հայերի ալևիացման պատմությունների տարբերությունները: Որևէ գրքի…

1944 թ․ նոյեմբերի 14-ի աքսորը և համշենցիները

Մահիր Օզքան Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին Խորհրդային Միությունը ռազմաճակատի թիկունքի և սահմանների անվտանգության նկատառմամբ բազմաթիվ աքսորներ է իրականացնում։ Նմանատիպ միջոցներ ձեռնարկվում են նաև ԱՄՆ-ի կողմից, և շուրջ 120 հազար ճապոնացիներ փակվում են համակենտրոնացման ճամբարներում։ Խորհրդային Միությունում գործադրված աքսորներից մեկն էլ մեսխեթցի թուրքերի աքսորն էր (մեսխեթցի թուրքեր արտահայտությունը շրջանառության մեջ է դրվել 1970-ական թվականներից հետո, Ֆահրեթթին Քըրզըօղլուի…

Ինչպե՞ս վերացան հայերեն ներկայացումների փառապանծ օրերը Թուրքիայում. “Ակօս”-ի անդրադարձը

Երվանդ Տանձիկյան Հրանտ Դինք հիմնադրամի կողմից նոյեմբերի 4-ին և 5-ին կազմակերպված «Ստամբուլ, 1914-1922 թթ.․ պատերազմի, անկման, օկուպացիայի և դիմադրության պատմություն» խորագրով համաժողովի զեկուցողներից մեկն էլ Նեսիմ Օվադյա Իզրաիլն էր։ Համագումարի փակմանը Իզրաիլը հանդես եկավ ելույթով՝ «Զինադադարի տարիներին Ստամբուլում հայկական թատերական գործունեության վերելքը» վերնագրով։ Իզրաիլի ելույից ելնելով՝ նրա հետ անդրադարձանք Թուրքիայում հայերեն ներկայացումների պատմությանը։ Մինչ զինադադարը,…

Արցախ` հայկականինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. պարսկական արշաւանք Ղարաբաղի վրայ

Ջաֆար Ղուլի խանի սանձարձակութիւնները եւ Վանի Իւզպաշիի ու Զօրավար Կոտլեարեւսկիի քաջագործութիւններըԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ղարաբաղի Մեհտի Ղուլի խանի եղբօրորդի Ջաֆար Ղուլի խան բանակցութեան մէջ էր Աբաս Միրզայի հետ եւ Ջաւանշիր ու Ջաբրաիլլու ցեղերու ուժերով պիտի միանար պարսկական բանակին ու թիկունքէն հարուածէր ռուսական բանակը: Իբրեւ վարձատրութիւն պարսիկներ անոր պիտի յանձնէին Ղարաբաղի խանութիւնը եւ տասնհինգ հազար թուման: Աբաս Միրզայի…

«Եթե դժոխք ենք որոնում, ապա այն երկար ժամանակ է, ինչ մեզ հետ է»

Արիս Նալջը «Եթե դժոխք ենք որոնում, ապա այն երկար ժամանակ է, ինչ մեզ հետ է»։ Այս խոսքերը պատկանում են ոչ թե ինձ, այլ՝ օգոստոս ամսից ի վեր Շվեյցարիայում ապրել հարկադրված մի նախկին իմամի՝ Մ․ Օ․-ին, ով «Իմամ-հաթիբ» դպրոցի շրջանավարտ է և դեռևս մի քանի ամիս առաջ կրոնական մշակույթ էր դասավանդում (Թուրքիայում-Ակունքի խմբ․)։ Նա մորական կողմից…

Գաղտնի քրիստոնեությունը օսմանյան դարաշրջանում Պոնտոսի շրջանում

Օսմանյան կայսրության դարաշրջանում Արևելասևծովյան (Պոնտոսի-Ակունքի խմբ․) շրջանում գաղտնի քրիստոնեություն դավանող բազմաթիվ ծպտյալ քրիստոնյաներ են եղել։  Մի համառոտ ակնարկով անդրադառնանք նրանց տների գետնահարկերում կառուցված մատուռներում կրոնական արարողություններ իրականացրած այդ թաքուն քրիստոնյաներին։ Գաղտնի քրիստոնեությունը այն պատմական իրադարձության անվանումն է, որը վերաբերում է օսմանյան դարաշրջանում Տրապիզոնի Մաչկա գավառի և հյուսիսում՝ Գյումյուշխանեի Քրոմ, Յաղլըդերե, Ստավրի, Զիգանա, Սանտա, Թորուլ գյուղերում…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Եփրեմ Ա. Ձորագեղցի` կաթողիկոս ամենայն հայոց

Գնդապետ Կոտլեարեւսկիի ռազմական արշաւանքները Օրհասական վիճակ Արցախի մէջ եւ Ջաֆար Ղուլի խանին սանձարձակութիւններըԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Դանիէլ Ա. Սուրմառեցի կաթողիկոսի վախճանումէն ետք (1808-ին), Ներսէս արքեպիսկոպոս Աշտարակեցի, ռուս-պարսկական ընթացող պատերազմական վիճակը նկատի ունենալով, առանց կաթողիկոսական ընտրութիւն նշանակելու եւ նոյնիսկ ձեւականօրէն առանց Պոլսոյ հայութեան համաձայնութիւնը առնելու պատուիրակութիւն ուղարկեց Ռուսաստան, որքան կարելի է շուտ ռուսահայոց առաջնորդ Եփրեմ արքեպիսկոպոս Ձորագեղցին Էջմիածին…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. ռուս-պարսկական կռիւներ եւ Արցախի աւերածութիւնները

Դանիէլ Ա. Սուրմառեցի Կաթողիկոսին Վախճանումը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Աղուանից Սարգիս կաթողիկոս Հասան Ջալալեան, Վրաստան տեղափոխուելէն ետք, Ղուկաս Ա. կաթողիկոսին օրով Էջմիածին կանչուած եւ իր կաթողիկոսական կոչումէն հրաժարած էր, մնալով եպիսկոպոս: Ան Հաղբատի վանահայր նշանակուած էր եւ խոստում տուած, որ կաթողիկոսական կնիք եւ տիտղոս պիտի չգործածէ եւ արքեպիսկոպոսի աստիճան պիտի կրէ: Ամասարի վանքին մէջ կեդրոնացած Իսրայէլ կաթողիկոս…

Այժմէականութիւնը պահած դրուագ մը

Ստորեւ կը ներկայացնենք բաւական ժամանակ առաջ գրուած, սակայն տակաւին այժմէականութիւնն ու խոր պատգամը պահպանող գրութիւն մը, որուն մէջ լուսարձակի տակ կը բերուի մայրենիին տիրութիւն ընելու կարեւորութիւնը: – Ի՞նչ է քո անունը,- հարցրեց արքայից արքան: – Ես հայերէն չգիտեմ,- յունարէն պատասխանեց Եւպատորի զօրապետը: Մի ակնթարթում Տիգրանի դէմքը փոխուեց: Զայրոյթից նա չկարողացաւ նստած մնալ տեղում, ելաւ գահից…

Սեբաստացի Մուրադ. «Ժողովուրդ, զենք վերցուր, որ փրկվես, ուրիշ փրկություն չի կա»

Գոհար Նալբանդյան Տարիներ առաջ, երբ «Երիտասարդական» մետրոյի մոտ գտնվող գրքերի տաղավար էի այցելել, նկատեցի Զապել Եսայանի «Մուրատի ճամբորդութիւնը»: Գնեցի ու հենց նույն օրն էլ կարդացի: Զարմանում եմ, որ 1990 թվականին, երբ Հայաստանը դեռ անկախ չէր, այն տպագրվել էր 50 հազար օրինակով, իսկ դրանից հետո, ցավոք, ոչ ոք երբեւէ չի նախաձեռնել հետաքրքիր, կենսագրական ու նաեւ պատմական…