Պատմութեան էջեր

Թուրքիայի Կոմունիստական կուսակցությունը եւ քրդական հարցը

Մեսուդ Եղեն Էրդեն Աքբուլութի եւ Էրոլ Ուլքերի «Թուրքիայի Կոմունիստական կուսակցությունը, Կոմինտերնը ու քրդական ապստամբությունները» ուսումնասիրությունը, որը հրատարակվել է «Yordam Kitap» հրատարակչության կողմից, ապահովում է քրդական հարցի վերաբերյալ առաջին սերնդի այս ներկայացուցիչների տեսակետների առավել մանրամասն ուսումնասիրությունը, բայց ավելի կարեւոր է, որ այն հարցի ավելի անաչառ հետազոտման է հրավիրում: Թուրքիայի ազգային հարցի վերաբերյալ Թուրքիայի Կոմունիստական կուսակցության (ԹԿԿ)…

Թուրքիան 48 տարի է՝ օկուպացրել է Կիպրոսը

48 տարի առաջ այս օրը՝ 1974թ․ հուլիսի 20-ին, սկսվեց թուրքական բանակի ներխուժումը Կիպրոս, որի արդյունքում կղզին բաժանվեց 2 հատվածի՝ հունական և թուրքական։ Թուրքիայի կողմից օկուպացվեց կղզու տարածքի շուրջ 37%-ը, որտեղ 1983 թ․-ին  Անկարայի կողմից ստեղծվեց «Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն» արհեստական պետական կազմավորումը, որն առ այսօր ճանաչվել է միայն Անկարայի կողմից։ 1960թ․ օգոստոսի 16-ին բրիտանական երկարամյա…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. ահաւոր սով ու ժանտախտ եւ արցախցիներու զանգուածային գաղթ դէպի Վրաստան

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի բնակիչները Շուշիի մէջ Աղա Մոհամէտ շահին սպանութենէն (17 յունիս 1797) ետք ապստամբած եւ իշխանութենէն հեռացուցած էին Ալի Ղուլի խանը, որ Թեհրան վերադառնալէն ետք կուրացուած էր: Ֆաթհ Ալի շահ կալանքէ ազատեց Երեւանի Մոհամէտ խանը եւ Խոյի Ջաֆար Ղուլի խանը եւ վերականգնեց անոնց իշխանութիւնները: Մինչ այդ Մակուի տիրակալ Ահմէտ խան Պայաթի որդի Հասան խան,…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. մելիք Ջումշուդ եւ մելիք Ֆրէյդուն Պետերբուրգի մէջ եւ Փաւէլ Ա. կայսրին մատուցուած աղերսագիրը

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսահայոց առաջնորդ Յովսէփ արքեպիսկոպոս Արղութեան Պետերբուրգի մէջ բանակցութիւններ կը վարէր իշխանութիւններուն հետ, խնդրելով զինուորապէս միջամտել` Պարսկաստանի կողմէ Անդրկովկասի սպառնացող վտանգը կանխելու առաջադրանքով: Մելիքները Աստրախանի մէջ Յովսէփ արքեպիսկոպոսէն լուրի կը սպասէին` Պետերբուրգ մեկնելու եւ կայսեր ընդունելութեան արժանանալու համար: Վրաց Գէորգի ԺԲ. թագաւոր իր դեսպան Կարսեւան Չաւչաւածէի միջոցով դիմում կատարած եւ իր պայմանները ներկայացուցած էր,…

Լուսանկարի մը պատմութիւնը. ո՞վ է Գէորգ Չաւուշի եւ Գոմսայ Կորիւնի լուսանկարներուն հեղինակը

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Իւրաքանչիւր լուսանկար ունի իր յատուկ արժէքն ու պատմութիւնը, բացառապէս իրեն յատուկ պատմութիւնը: Անոր համար ալ ան կը դառնայ պատմական արժէք: Իսկ եթէ ան կապուած է նշանաւոր որեւէ երեւոյթի հետ, ապա կը դառնայ պատմութեան անհրաժեշտ մէկ մասնիկը: Այդպիսի պատմական արժէք ներկայացնող նիւթերու շարքին պէտք է դասել հայ ազգային-ազատագրական շարժման երկու գործիչներու, ֆետայիներու, Հայ յեղափոխական…

«Սվասի (Սեբաստիա-Ակունքի խմբ․) կոտորածի պատճառով արաբ ալևիներն ավելի շատ փարվեցին իրենց ինքնությանը»

29 տարի առաջ՝ 1993 թ․ հուլիսի 2-ին, Սվասի (Սեբաստիա-Ակունքի խմբ․) «Մադըմաք» հյուրանոցում 33 մարդ սպանվեց միայն այն պատճառով, որ ալևի էր։ Այս հարցազրույցը ծնվել է Թուրքիայում բոլորի հիշողության մեջ պահպանված այս ջարդերի տարելիցին, Ադանայում, Մերսինում և Անթաքիայում ապրող արաբ ալևիների թողած հետքերի մասին խոսելու գաղափարից։ Այդ պատճառով, երբ հանդիպեցին Հաքան Մերթջանին, ով հայտնի է արաբ…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Յովսէփ արքեպիսկոպոս Արղութեանի բանակցութիւնները Պետերբուրգի մէջ` հայոց եւ Վրաստանի ի նպաստ ռուսական միջամտութեան ու հովանաւորութեան առաջադրանքներով

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսահայոց առաջնորդ Յովսէփ արքեպիսկոպոս Արղութեան Թիֆլիս այցելութենէ ետք Վարանդայի մելիք Ջումշուդն ու Գիւլիստանի մելիք Ֆրէյդունը իբրեւ դեսպաններ հետը առնելով ճամբայ ելած էր Աստրախան: Մելիքները Աստրախան մնացին, իսկ Յովսէփ արքեպիսկոպոս Պետերբուրգ մեկնեցաւ եւ հայութեան ազատագրութեան հարցերով բանակցութեան մէջ մտաւ պետական շրջանակներու հետ: Աստրախանէն մելիքները նամակ գրեցին Յովսէփ արքեպիսկոպոսին, յայտնելով որ իրենք մեծ յոյսերով կը…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Ֆաթհ Ալի շահին գահակալութենէն ետք` Երեւանի Ալի Ղուլի խանին չէզոքացումը եւ Սաֆար Ալի բէկի նահատակութիւնը

Աղապէյիմ Աղա Ջաւանշիր` արքունի հարէմին մէջ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Աղա Մոհամէտ շահին սպանութենէն (17 յունիս 1797) ետք պարսկական բանակը խառնիխուռն հեռացած էր Շուշիէն, իսկ Իպրահիմ Խալիլ խան գիւլեաթաղցի Ռուստամ բէկի աջակցութեամբ վերադարձած էր Ղարաբաղ: Պարսկաստանի մէջ խառնակ վիճակ ստեղծուած էր եւ գահակալական կռիւներ կը մղուէին: Սատէգ խան Շիկակի, որ Ղազուինի մէջ կեդրոնացած` կը փորձէր չէզոքացնել Ղաջար արքայատոհմը, իր եղբայրներ…

Համայնավար գաղափարախօսութիւնը Օսմանեան Կայսրութեան մէջ

ԳԱՅՈՒՇ ՉԱԼԸՔՄԱՆ ԿԱՎՐԻԼՈՖ Մօտա­­ւո­րա­­­­պէս մէկ դա­­­րու հե­­­ռաւո­­­րու­­­թեամբ եր­­­կու անուններ՝ Ռի­­­կաս եւ Փա­­­րամազ նոյն նպա­­­տակի հա­­­մար նման կո­­­չերով հան­­­դէս եկան։ Երկուքն ալ խնդիր ու­­­նէին բռնա­­­տիրու­­­թեան հետ։ Անջա­­­տողա­­­կան­­­ներ չէին, երկրի ժո­­­ղովուրդնե­­­րը տա­­­րան­­­ջա­­­­­­­տելու փո­­­խարէն կը ձգտէին տար­­­բեր ազ­­­գութիւննե­­­րը դա­­­սակար­­­գա­­­­­­­յին գի­­­տակ­­­ցութեան մը մէջ մէկ­­­տե­­­­­­­ղելու։ Տա­­­կաւին հա­­­մայ­­­նա­­­­­­­վար անո­­­ւանու­­­մը հան­­­րա­­­­­­­ծանօթ չէր դար­­­ձած, երբ Ռի­­­կաս Ֆրան­­­սա­­­­­­­կան մեծ յեղ­­­րա­­­­­­­փոխու­­­թե­­­­­­­նէ ազ­­­դո­­­­­­­ւելով հա­­­ւասա­­­րութեան եւ բա­­­րեկա­­­մու­­­թեան…

Պարտված ղեկավարների ճակատագիրը պատմության մեջ

Անի Մելքոնյան Համաշխարհային պատմության մեջ ավանդաբար պահպանվել են հաղթող ղեկավարների կերպարները։ Պատմությունը պահպանում է նաև պարտված ղեկավարների մասին հիշողությունը և այն, թե ինչ ճակատագրի են արժանանում նրանք: Հայոց պատմության մեջ պարտված ղեկավարներ շատ քիչ են եղել, և այդ քչերն էլ հիմնականում ինքնակամ հեռացել են պետության ղեկավարի պաշտոնից՝ այդպիսով հնարավորինս քիչ դժվարություններ ստեղծելով իրենց փոխարինողների համար…