Դէմքեր

Մի վտանգավոր հայ կին

Հիշո՞ւմ եք արձակագիր Էլիֆ Շաֆաքի` 2005 թ. սեպտեմբերին կայացած հայկական թեմայով կոնֆերանսին ներկայացրած զեկուցումը: Շաֆաքը «Անդադար աքսոր» վերնագրով զեկուցմամբ ներկայացնում էր նշանավոր հայ ֆեմինիստ կին գրող Զապել Եսայանին: Զեկուցումն էլ ավարտել էր ամերիկյան գրականության ճանաչված դեմքերից Քուրթ Վոնեգաթի` հայկական թեմայով մի վեպի հերոսի խոսքերով: 1915 թ. Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ վեպի հերոսը հարցրել է հորը. «Եթե…

Պոլսահայ բանաստեղծութեան նոր բարձրակէտը. Զարեհ Խրախունի

Պոլսահայ նորագոյն բանաստեղծութեան հզօր թռիչքն այսօր ապահովում է նաեւ Զարեհ Խրախունու հարուստ ու շքեղ բանաստեղծութիւնը: Պոլսահայ բանաստեղծութեան զարգացումը ձգւում է Դուրեանից մինչեւ 20-30-ական թթ. (յատկապէս Համբարձում Զոհական, Եղիշէ Այվազեան, Գարուն Նաթանեան, Մկրտիչ Հաճեան, Եդուարդ Սիմքէշեան, Արմէնուհի Թէրզեան, որոնց, ի դէպ, յաջողուեց պահպանել յարաբերական դաշինք դասական բանաստեղծութեան եւ նորագոյն, ոչ-բանաստեղծական փնտռտուքների միջեւ), մինչեւ 60ականների կէսերը, երբ…

Սօսէ Մայրիկ. ֆետայական շարժման կանացի, մայրակա՛ն շունչը

Հայ ժողովուրդի ֆետայական շարժման նուիրուած ամէնէն սրտառուչ երգերէն՝ «Գնդակ Որոտաց» երգով կ’ոգեկոչենք մահուան 59րդ տարելիցը Սօսէ Մայրիկի, որ իր կենդանութեան իսկ հայոց սերունդներուն համար ներշնչման աղբիւր դարձաւ իր մարմնաւորած ֆետայի հայուհիի մարտունակ կերպարով, գաղափարական խորհուրդով ու ազգային պատգամով։ 9 Փետրուար 1953ին, Եգիպտոսի Աղեքսանդրիա քաղաքին մէջ, խոր ծերութեան հասած՝ իր աչքերը առյաւէտ փակեց հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական…

Արամ Մանուկեան՝ Հայաստանի անկախութեան կերտիչն ու հայոց պետականութեան հիմնադիրը

29 Յունուարին հայ ժողովուրդը կ’ոգեկոչէ մահուան տարելիցը իր մեծանուն զաւակներէն ԱՐԱՄի, որ հայոց հազարամեակներու պատմութեան մէջ անմահացաւ իբրեւ արդի ժամանակներու Հայաստանի անկախութեան կերտիչն ու հայոց պետականութեան հիմնադիրը։ Արամ իր պատանեկան տարիքէն նետուեցաւ հայ ժողովուրդի եւ Հայաստանի ազատագրութեան համար անխոնջ պայքարի ու անվեհեր կռուի դաշտ, ամբողջ կեանքը զոհաբերեց այդ նպատակին եւ հայոց լեռներու ամեհի ու խրոխտ…

Ո՞վ է Գրիգոր Զոհրապը (1861-1915)

Գրող, փաստաբան, քաղքական գործիչ, լրագրող, պատգամավոր… 1915 թ. աքսորվել է Չանքըրը: Գրիգոր Զոհրապին սպանել է Չերքեզ Ահմեդը: Գրիգոր Զոհրապը ժամանակի ամենափայլուն անձանցից է թե’ հայ հասրակության մեջ և թե’ օսմանյան ինտելեկտուալ կյանքում… Լրագրող, գրող, իրավաբան, պատգամավոր… Գրիգոր Զոհրապը ծնվել է 1861 թ. հունիսի 26-ին Ստամբուլում: Նախնական և միջնակարգ կրթությունը ստացել է Մաքրուհյան, Թարգմանչաց և կաթոլիկ…

Կարապետ Ամիրա Պալեան (1800-1866). Սուլթանական ճարտարապետ Պալեաններու ամիրայական ընտանիքին հռչակաւոր ներկայացուցիչը (145-րդ տարելիցի առթիւ)

Նոյեմբեր 15ին կը լրանայ մահուան 145-րդ տարելիցը Կարապետ Ամիրա Պալեանի, որ Օսմանեան Կայսրութեան չորս սերունդ արքունի ճարտարապետներ տուած Պալեան ամիրայական ընտանիքին ամէնէն ներկայացուցչական դէմքերէն մէկը եղաւ։ Շատ գրուած ու խօսուած է սուլթանական՝ օսմանեան եւ թրքական ճարտարապետութեան նկարագիր ու փայլք ապահոված Պալեան ճարտարապետներուն մասին։ Իրականութեան մէջ Պալեան ընտանիքը իր գագաթնակէտին հասցուց դարերու ընթացքին հայ ճարտարապետներու ստեղծած մշակութային-քաղաքակրթական…

Մկրտիչ Շելեֆյան. վերջին հայ պատգամավորը թուրքական խորհրդարանում

Ռուբեն Մելքոնյան «Նորավանք» ԳԿՀ Հայագիտական կենտրոնի փորձագետ, ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի փոխդեկան, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Թուրքիայի, հիմնականում Ստամբուլի՝ Հայոց ցեղասպանությունից հետո գոյատևած հայ համայնքն ակտիվ ներգրավված չի եղել քաղաքական կյանքում, ինչը տարատեսակ պատճառներ ունի: Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովում ևս հանրապետության հիմնադրումից մինչև 1935 թվականը հայկական համայնքից որևէ ներկայացուցիչ չի եղել, և սրանում որոշիչ դեր է…

Երիտթուրք պարագլուխների ահն ու սարսափը` Արշավիր Շիրակյան

Արդարահատույց գործողության 90-ամյակի առթիվ Այս նշանավոր ժողովրդական վրիժառուի անունն առաջին անգամ լսել եմ 1967 թ., երբ երկար տարիների բացակայությունից հետո ԱՄՆ-ից Երեւան էր եկել մեկ այլ նշանավոր վրիժառու` վանեցի Տաճատ Թերլեմեզյանը, որը մեր տանը տեղի ունեցած մի հանդիպման ժամանակ պատմեց այն, ինչի մասին տարիներ անց կարդացի հենց իր` Ա. Շիրակյանի «Կտակն էր նահատակներուն» ինքնակենսագրական պատումներում:…

Վանեցի Արշիլ Գորկիի ողբերգական կենսագրությունը

“Արաս” հրատարակչությունը հրատարակել է Հայոց ցեղասպանության ժամանակ իր ընտանիքի հետ մեկտեղ Վանից Երևան, 1919 թ. էլ` Ամերիկա գաղթած հայտնի հայ նկարիչ Արշիլ Գորկիի կենսագրությունը, որի վերնագիրն է` “Արշիլ Գորկի. սև հրեշտակ”: Հայ գրող և մարդու իրավունքների պաշտպան Նուրիցա Մաթոսյանի գրչին պատկանող սույն գրքում տեղ է հատկացված նաև Գորկիի կյանքի դրվագները պատկերող լուսանկարների և նրա վրձնին…

Հակոբ Մնձուրի Դեմիրճյան (1886-1978)

Հակոբ Մնձուրին ծնվել է Երզնկայի Իլիչ գավառին ենթակա Արմութլու գյուղում: Ավարտել է Ստամբուլի Ռոբեր քոլեջը: Հակոբ Մնձուրու ստեղծագործություններից են «Ստամբուլյան հուշեր», «Արմտան», «Եփրատի մյուս կողմը» «Քյուղը կ’ապրի իմ մեջս»: Հանդիպել է ժամանակի լրագրողներ ու գրողներ Գեղամ Բարսեղյանի, Զաբել Եսայանի, Շավարշ Միսակյանի, Արտաշես Հարությունյանի և Ռուբեն Զարդանյանի հետ. այդ հանդիպումները մեծ ազդեցություն են թողել Հակոբ Մնձուրու…