Վանքեր-եկեղեցիներ

Էրզրումի Բանակ գյուղի հայկական եկեղեցին

Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ ստվար հայ բնակչություն ունեցող Էրզրումի նահանգի Բանակ գյուղում է գտնվում VIIդ. կառուցված զվարթնոցատիպ այս տաճարը: Կառույցի ծավալատարածական հիմքը քառակոնք է` ներառնված շրջանց սրահի մեջ: Արտաքուստ եռաստիճան է (եռահարկ)` դեպի վեր հաջորդաբար նվազող տրամագծերով երեք գլանային ծավալներով ստեղծված կեննտրոնակազմ հորինվածք: Առաջին և երկրորդ աստիճաններն ունեցել են 28-ական, իսկ վերինը` գմբեթի թմբուկը, 16…

Երզնկայի հայկական եկեղեցիները

Երզնկան Փոքր Ասիայում (Անատոլիա) հայերով խիտ բնակեցված վայրերից մեկն է և գտնվում է Դերսիմից հյուսիս:  Նախկինում այն կոչվում էր Երիզա և Երեզ:  Իսկ Երզնկա անունը կարող է առաջացած լինի Երիզնկայ ձևից:  -կա մասնիկը հիմնականում տեղանուններին է կցվում, ինչպես Աշոտկա, Բորչկա և այլն: Պտղոմեոսը  ՙԱսիայի երրորդ քարտէզ՚ ստեղծագործության մեջ նշում է որպես Արիզիս:  Իսկ -իս մասնիկը…

Դիարբեքիր, Էրգանիի Սուրբ Մարիամ Աստվածածին վանքը

Մի լուսանկարից  ծնված մտքերը  Այս շաբաթ ուզում եմ խոսել Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու մասին, քանի որ ձեռքս ընկավ մի լուսանկար, որում ներքին ցավ առաջացնող փլատակների վերածված այս եկեղեցին դեռ քանդված չէր, և բակում ձիեր էին կապված: Լուսանկարը  դիտելիս ինքս ինձ ասացի. «Հե~յ գիդի օրեր, հե~յ, մի՞թե այս պատմական հոյակապ հուշարձանն էս օրի էր հասնելու»: Ինչևէ……

Էլազիգի հայկական կաթոլիկ եկեղեցին

Դժբախտաբար եկեղեցու նախկին անունը չգիտեմ. հնարավոր է, որ այն կաթոլիկ կամ բողոքական եկեղեցի է, գտնվում է Էլազիգի կենտրոնում:  Պատմության մեջ հայկական (կաթոլիկ/լուսավորչական) և ասորական եկեղեցիները եղել են երկու ժողովուրդների համատեղ պաշտամունքի վայրեր: Այն աստիճան, որ երբեմն կասկածներ են առաջանում, թե որ եկեղեցին որ համայնքին է պատկանում:  Եկեղեցու նկարը տեսնելով` ասել էի, թե այն հայկական է,…

Այնթափի /Նիզիփի/ հայ կաթոլիկ եկեղեցին

Գազիանթեփ նահանգային կենտրոնի` Աթաթուրքի անվան բուլվարի վրա, Ուսուցիչների տան հարևանությամբ գտնվող եկեղեցին կառուցվել է 1860 թ. գազիանթեփցի կաթոլիկ հայերի կողմից` Ֆրանսիայի թագավոր Նապոլեոն 3-րդի, ֆրանսիացի միսիոներների և կաթոլիկների նյութական աջակցությամբ: Այդ եկեղեցին 1898 թ. քանդվել է, և նրա տեղում կառուցվել է այսօրվա եկեղեցին, որը սկսել է գործել 1900 թվականից: Որպես եկեղեցու նախագծի օրինակ է վերցվել…

Սվազ նահանգի Դիվրիղի Կայաբուրուն (Օդուր) գյուղի եկեղեցին և պատմությունը

Կայաբուրուն (Օդուր) գյուղի եկեղեցին չվնասված կառույց է և Սվազի Դիվրիղի շրջանում մինչև այսօրը չոչնչացված եկեղեցիներից մեկն է: Գլխավոր մուտքի դռան վրա եղած գրությունների համաձայն` Օդուր գյուղի եկեղեցին կառուցվել է 1833 թ.: Այդ գրության մեջ տեղեկություններ կան կառույցի պատմական առանձնահատկությունների մասին, սակայն ժամանակի ընթացքում այն դարձաել է  դժվար ընթեռնելի, որի հետևանքով գրությունից միայն կարող ենք հասկանալ…

Քոնիայի Աքշեհիր գավառի հայկական եկեղցին

Քոնիայի Աքշեհիր գավառում գտնվող հայկական եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում: Քանի որ արձանագրություն չի գտնվել, չի հստակեցվել, թե այն որ սրբին է նվիրվել և երբ է կառուցվել: Եկեղեցին ծածկված է ուղղանկյուն նախագծով, կուտակված քարերով և խճաքարերով կառուցված մի տանիքով: Բազիլիկի պլանով կառուցված սույն եկեղեցու սրահը երկշարք սյուներով բաժանված է երեք մասի /եռանավ/: Պատերին երկու շարքով…

Վանա լճի Կտուց կղզու Անապատ հայկական վանքը

Վան լճում գտնվող Կտուց կղզին ժամանակին ցամաքի հետ է կապված եղել, սակայն լճի ջրերի բարձրացման հետեւանքով դարձել է առանձին մի կղզի: Կտուց վանքի համալիրը, որը կառուցվել է 9 – րդ դարում, գտնվում է կղզու հյուսիսային հատվածում եւ բաղկացած լինելով Սրբ. Խաչից, Սրբ. Հռիփոիմեյից, Սրբ, Գրիգորից ու Սրբ. Հովհանից `Չորսանի անունն է ստացել: Վանքի կառույցի վերաբերյալ,…

Վանի Սրբ. Գրիգոր վանքը (Լիմի հայկական եկեղեցին)

          Վանայ Ս. Գրիգոր Վանքի  իճակը երեկ և այսօր Սրբ. Գրիգոր վանքը գտնվում է Վանա լճի ափից 2 կմ հեռավորության վրա `Ադըր կամ Լիմ կոչված կղզու հարավային հատվածում` Վանին ենթակա Յայլըյաքա գյուղի Դյոշեմե գյուղակում: Վանքը կառուցվել է 1305 թ., 1621 թ. ավելացել է Սրբ. Գրիգոր եկեղեցին, իսկ 1766 թ. `Ժամատունը եւ…

Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցին

Աղթամարը Վան և Բիթլիս քաղաքների միջև գտնվող Վանա լճի ամենամեծ կղզին է: Գտնվում է Գևաշ գավառի սահմաններից ներս գտնվող Աղթամար կղզու վրա: Կղզին, որի մակերեսը 0,7 կմ2 է, ունի 3 կմ ափ: Ծովի մակերեսից 1912 մետր բարձրության վրա գտնվող կղզու արևմտյան հատվածներում 8 մետր բարձրության հասնող ուղղաբերձ ժայռեր կան: Աղթամար անվանման ծագման շուրջ կան բազմաթիվ տարբերակներ:…