Kıği

2011/06/03

Kıği, Keği, Geği, Koğo Berd, Kiğı. Erzrum (Erzurum) Vilayeti, Kıği Sancağı’nın merkezi olan kasaba. Aradsani (Muratçay) Nehri’nin sağ kolunu oluşturan Kıği Deresi’nin sağ kıyısında bulunmaktadır. Eski Kıği, 1415 depreminde zarar görüp 1616 depreminde ise tamamen yıkılmıştır. Hayatta kalanlar yeni şehri Setakharum ve Karaglukh dağları eteklerinde kurmuşlardır.

Kıği, XX. yüzyılın başında iki katlı taş evleri ve 3500 nüfusuyla (2450’si Ermeni) düzenli bir şehirdi. Ermeniler, şehrin Karkandzor olarak anılan bölümünün Surb (Aziz) Hakob, Surb Sargis, Surb Lusavoriç ve Aşağı adlı dört mahallelerinde yaşamaktaydı. Dini önderliğin binası Aşağı mahallede bulunmaktaydı. Her mahallenin kendi kilisesi (Surb Sargis, Surb Hakob, Surb Lusavoriç ve Surb Astvadsadsin) vardı. Kıği’den 1–1,5 km. uzaklıkta antik (IV. yüzyıl) bir kalenin kalıntıları vardır.

Kıği’nin en önemli yerlerinden biri, ziyaretgâha dönüşmüş olan Surb Astvadsadsin pınarıydı. Kıği bir yazım merkezi olmuştur ve 1464 yılında Yeremia Sarkavag tarafından yazılmış olan “Maştots” (dua kitabı) ve “Gandzaran” (ilahiler kitabı) ünlüdür. XIX. yüzyıl sonu ve XX. yüzyıl başında Kıği’de erkekler (1870) ve kızlar (1880) için ve karma ilkokullar bulunmaktaydı.

I. Ğukas Karnetsi katolikos (Ermeni kilisesinin önderi) Kıği’de doğmuştur.

Kıği Ermenileri 1915’te tehcir edilip Kamakh (Kemah) Vadisi’nde katledilmişler, kurtulabilenler Doğu Ermenistan’a ve farklı ülkelere sığınmışlardır.

One Response to Kıği

  1. alican gündoğdu
    2011/08/24 at 5:35 pm

    mrb lar.ben 70 lerde dersimden kiğıya geçen bir ailenin çocuğumyum.kiğı coğrafyasının her metre karesinde ermeni kardeşlerimizin izlerinin olduğunu belirtmek isterim.kısaca ben dersim ve kiğı da da dernek yönetimlerin üyelik vede yöneticliğimin olduğunu yani sosyal çalışmalr içinde olduğumu.bu anlamda bizden önce yaşamış olan kültürlere sahiplenmeyi bütün olumsuzlıklara rağmen sizden bize kalanlara insanlığın ortak mirası olduğu kanısındayım.kiğı da baraj çalışmalarından dolayı 3 yıl önce kiğı kalesinden taş çekmeye başlayıp tarihi dokusunu yok ettiler ve malesef kalenin karşı yamaçlarında bulunan VANK kilisesinin etrafında taç ocakları yani dinamitlerle kayalıkları parçalayarak baraja taş çekmeye başladılar.VANK kilisesi zar zor ayakta.eğer bu çalışmalar durdurulamazsa kiğı kalesi gibi VANK kiliseside yok olacaktır.son olarak kiğı ermenileri ile ilgilidaha detaylı bilgi veya fotoğraflar mevcutmu veya hangi kaynaklardan yararlanbilirim. her iki konudada yardımlarınıza ihtiyacımın olduğunu belirtir iyi günler dilerim

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *