“Meluses” Hamşetsnak rok veya şimdilik, melankolik enharmonizm

Naira Hayrapetyan

2009 yılında İstanbul’da kurulan “Meluses” grubu, Hemşin halk şarkıları temelinde alternatif Rock müziği sunmaktadır. Grup, geçen yıllar içinde cemaat çevresi dışında, çok sayıda yerel sahnede de konserler verip, farklı festivallere katılmıştır.

Bu grup, yaklaşık iki yıl önce internette ortaya çıkan “Garmi” ve “Khadulik” şarkıları sayesinde Ermeni dinleyiciler arasında da büyük beğeni toplamıştır. “Meluses” güzel müziği haricinde, şarkı sözleri açısından da birçokları için genel anlamda bir keşif niteliğinde olmuştur. Basit, Ermeni dilinin lehçe özelliklerine derinlemesine vakıf olmayan dinleyici dahi bu şarkılarda Ermenice kelimeler ve deyişler bulabilmekte, şarkı arasında aniden şaşkın bir soru duyulmaktadır… “Ermenice mi söylüyorlar?”

KHADULİK

Khadulik, khadulik, tırçer bidir,

Hokut meçniva tibnar bidir,

Aakagin lizun perner bidir,

Anu hede kharber bidir

Godradz dağnuke sırper bidir,

Sırper bidir, sırper bidir vs.

“Meluses” grubunun kurucusu, gitarcı Mağruf Kibar “khadulik” kelimesinin Hemşin ağzıyla çok güzel ve alacalı manasına geldiğini belirtmektedir. Hemşin uzmanı Sergey Vardanyan, bu şarkının sözlerini edebi Ermeniceye çevirirken kullandığı “Khatutik” kelimesi, bu durumda şarkının içeriğine de uymaktadır.

“Melasus”la yapmış olduğumuz görüşmede bu şarkının ait olduğu lisana ve bundan doğacak olan çok sayıda nedenlere değinmedik. Onların, bu konuyla ilgili yaklaşımları genel olarak farklı olup, bazen doğrudan derin tarihi nedenlerden oluşmaktadır. “Mahir Özkan, Hemşin dağları, nehirleri ve denizinden gelen ses” makalesinde Hemşin, Hemşinliler ve kendilerinin kökenleri ile kültürleri hakkında farklı yaklaşımları, lisan özellikleri ve tüm bunlarla ilgili araştırmalarımız hakkında bilgi almak mümkündür.

Meluses/ışığımız grubunun şarkı ve müzikleri büyük oranda Mağruf Kibar’a aittir. Kibar’a göre, grubun varlığı ve müziğinin ruhunda tam da bu misyon yatmaktadır. “Müziğimizde bu anlamı görüyor ve insanlara tam da bunu iletmek istiyoruz,- diyor Kibar,- “Işığımız” derken, aslında şarkılarımızla herkesin ışığı olabiliriz demek istiyoruz”.

Mağruf, Hopa doğumludur (Artvin ili). Anlattığına göre 2009 yılında beş arkadaş birleşip, bir grup kurmaya karar verirler. Başlangıçta grubun bünyesi farklıydı, fakat “Meluses” birkaç yıldır  Koray Çelik-vokal, Mağruf Kibar-akustik gitar, ağız armonikası,  vokal, Arif Kara-elektrogitar, Ata Erdem Şimşek-vurmalı çalgılar, Gökhan Ölke-basgitardan oluşmaktadır. Vokalist Koray Çelik de Hopalı, diğerleri ise İstanbulludur.

Grup, Hemşin lehçesi, kısmen de Türkçe olarak şarkılar bestelemeye başlar. Grubun repertuarında sıkça Hemşin halk şarkıları veya Mağruf’un deyişiyle anonim şarkılar yer almaktadır. “Büyük oranda yeni yazılmış şarkılardır, fakat çoğu kez, özellikle de konserlerde, anonim şarkılar ve melodilere yer vermekteyiz. Konuları farklıdır, dünyayla ilgili her şey, hatta dünyanın sonuyla ilgili,- diyor Mağruf Kibar,- hayatı nasıl görüyor, dünyaya nasıl bakıyorsak o şekilde de şarkı söyleyip, çalıyoruz. Aşk, tabiat, badireler, özlem, bazen de sözlerle ifade edemediğimiz şeyleri şarkılarla anlatıyoruz”.

2013 yılında tertiplenen 18. “Roxy” festivalinde grup ikincilik ele eder. Bunun ardından televizyonlarda görülmeye başlarlar. “Meluses” Türkiye devlet televizyonundaki “Sosyal medya” programına, Türk “Hayat” televizyon kanalının “Arka bahçe” programının canlı yayınına ise, bir konserle katılır. Grupla ilgili yaklaşık yarım saatlik bir belgesel çekimi yapılarak, Türkiye devlet televizyonunun “İçimdeki ses” programında gösterilir.

Bu müzisyenin yarışmalarla ilgili yaklaşımı ilginçtir ve genel olarak müziğin dinleyici ile olan bağına ve farklı sanatçılar arasındaki yeni ilişki imkânlarına önem verdiğinden dolayı, kalan her şey, müzikle pek o kadar da ilgili değildir, çünkü “Kanımızca, müzik yarışamaz, müzik sadece hissedilir, duygular ise yarışamaz,- diyor Mağruf,- bu etkinliğin bizim için en iyi tarafı, çok sayıda müzisyen arkadaşlarla tanıştık, jüride de birinci sınıf uzmanlar vardı ve farklı konularda onlarla sohbet etme imkânımız oldu. Müzik hakkında ne düşünüyorlar, ne söylemek istiyorlar, ne tür zorluklarla karşılaştılar, hangi seviyeye ulaştılar gibi. Bu yarışmanın en güzel yanı da buydu”.

2015 yılında grup, “Khadulik”, Garmi”, “Hortı”, “Bobol” vb. şarkıları ihtiva eden “Khadulik” CD’sini yayınlar.

“Garmi” ve “Khadulik” aslında bir trilojinin bölümleridir.- diyor Mağruf,- Devamı da var “Tuğulikı”, fakat henüz kaydedilmedi. “Hortı” şarkısında ise, bir buzağının hayatta karşılaştığı ilk zorluklar ve anne özlemi sunulmaktadır”.

Mağruf’un belirttiğine göre, batıdan doğuya kadar uzanan bir bölge dâhilinde ve stil farklılığında, grup için öneme haiz olan ve etkilemiş birçok müzisyen ve grup vardır. Lakin ismini muhakkak anmak istediği biri var, o da Kâzım Koyuncu’dur. Hopa doğumlu bu müzisyen, Türkiye’de sevilen bir şarkıcı ve besteci olup, bir eylemci olarak da tanınmıştı. Bu koca ülke dâhilinde yaşayan farklı milletlerin dilinden söylemiş olduğu şarkıların arasında çok sayıda Lazca ve Hemşince şarkılar da bulunmaktaydı. Folk-Rock stilinde çalışmalar sunan bu şarkıcı, Hemşin lehçesiyle söylenen şarkıların yeniden oluşturulması ve yayılması konusundaki ilklerden biri olmuştur.

Mağruf, “Meluses”in müzikal karakteriyle ilgili, birçoğu tarafından Fok-Rock, Etnik Rock veya Hemşin Rocku gibi sınıflandırıldığı gibi, Rock’un belli bir stili veya alt grubu olmadığını belirtmekle birlikte, çaldıklarının Rock olarak adlandırılmaya müsait olduğunu kabul etmekte ve “Zaman içinde bizim de “Meluses”in stilini bulabileceğimizi ümit ediyorum, şimdilik ise bunu melankolik enharmonizm olarak adlandırabiliriz sanırım”- demektedir.

Grubun en tanınan ve sevilen şarkılarından biri olan “Garmi” Mağruf Kibar’ın açıklamasıyla “kırmızı” demektir.

Cermag çakhe gata gu,

İm sevadayin patta gu,

Ardatsukadz companun

Kez um hede kala gu.

Garmi akhçig, garmi monç,

Serdis meçı kola gu,

Garmi akhçig, garmi monç,

Khokhol eli u ertak oç…

Şarkının tam olarak kaydı ve açıklamalarına “Dzayn Hamşenakan” gazetesinde yer verilmiştir.

Mağruf ilk görüşmemizde, şarkılarının Ermenistan’da da dinlendiğini duyarak çok heyecanlandı ve günün birinde burada da konser verme imkânına sahip olabilecekleri umudunu dile getirdi.

“Gerçekte Ermeni müziğini çok iyi bilmiyoruz, fakat çok etkili olduğunu ve tarihi derin köklere sahip olduğunu biliyoruz”,- dedi.

“Meluses” grubu, önümüzdeki dönemde yeni enstrümanlar ve daha büyük bir kadroyla yeni bir şarkı kaydetme hazırlığı içinde bulunuyor. Grup, şahsi projelerin haricinde, sıklıkla farklı müzikal projelere ve hayır konserlerine katılmaktadır.

http://hetq.am/arm/news/78291/meluses-hamshecnak-roq-kam-arayzhm-melankholik-annerdashnakutyun.html

Türkçeye çeviren: Diran Lokmagözyan

Akunq.net

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *