Adana, Atana. Ovalık Kilikya’da, Saros (Sihon, Seyhan) Nehri kıyısında bulunan şehir. M.Ö. V. yüzyılda bu şehirden bahsedilmektedir. M.Ö. III.-II. yüzyıllarda Helenistik kültür merkezi olmuş, Roma hâkimiyeti döneminde (I.-IV. yüzyıllar) ordugâha dönüştüğünden dolayı kültürel hayatı önemli oranda gerilemiştir. Bizans imparatoru I. Jüstinyen (527-565) döneminde belli bir oranda yapılanma ve tadilat geçirmiştir. Saros Nehri üzerinde VI. yüzyılda kurulan Taşköprü (22 kemerli, kemer açıklığı yaklaşık200 m.) hâlen ayaktadır.…

Read more »

Aleksandretta (İskenterun), Aleksandret, Aleksandrette, Aleksandria, İssos Aleksandria’sı, Kilikya Aleksandria’sı, Aleksandrian, Aleksandria Skabiosa, Küçük Aleksandria, Aleksandriola, Ayeksandryak, Aleksandryak, İskenderun, İskenterun, Katison, Skundron. Kilikya’da, Akdeniz’in kuzeydoğu kıyısında, Ermeni Körfezi’nde bulunan şehir. Şehri M.Ö. IV. yüzyılda Büyük İskender kurmuş ve Persler üzerindeki galibiyeti anısına kendi adıyla anmıştır. Aleksandria’nın, eski Finike Müriandros liman şehrinin yerinde kurulmuş olduğu sanılmaktadır. 1097 yılında Aleksandria haçlılar tarafından işgal edilir, daha sonraki dönemde ise…

Read more »

Ayas, Kıyı Kilikya’sında, Aleksandret (İskenderun) Körfezi’nin kuzeybatı kıyısında, ormanlarla kaplı bir vadide bulunan liman şehir-kalesi. Ege veya Egea olarak da anılmış ve hür şehir ayrıcalıklarına sahip olmuştur. II. yüzyılda Hadriana (Roma imparatoru Adranos’a ithafen) olarak anılmıştır. IX.-VI. yüzyıllarda Kilikya Yunan başepiskoposunun makamı olmuştur. Kilikya Ermeni Devleti döneminde (XII.-XIV. yüzyıllar) parlak bir gelişme dönemi yaşamış, Ermeni kralının mülkü olarak Rubinyan ve Hetumyan hanedanlığı hamiliğinde önemli bir…

Read more »

Ayntap (Antep). Ovalık Kilikya’da, Germanike’nin (Maraş) yaklaşık 110 km. güneydoğusunda, Fırat’ın sağ kolu olan Sacur’un 18 km. batısında, tepelik bir yerde bulunan şehir. İlk olarak XI. yüzyılda adı geçmektedir. Şehirde büyük bir Ermeni cemaati olmuştur. Haçlılar döneminde Yetesia (Urfa) düklüğüne ait olmuş, daha sonraları şehir farklı Müslüman işgalcilerin eline düşmüştür. Ermeni Kilikya’sının kralı I. Hetum, 1266 yılında Ayntap’ı kurtarmayı denemesine rağmen başaramamıştır. XIV. yüzyıl başlarında,…

Read more »

Bayas, Payas. Kıyı Kilikya’sında, Çıkner bölgesinde, Aleksandret (İskenderun) Körfezi’nin doğu kıyısında bulunan kale-şehri. Bayas’la ilgili veriler (özellikle eski dönemlerin) çok kıttır. XII. yüzyıl sonlarında Bayas’ın yöneticileri Kilikya Ermenistan’ının önde gelen beylerinden sayılmaktaydı. Aynı yüzyıldan Bayas’ın Surb (Aziz) Astvadsadsin kilisesi, zengin çarşısı, kervansarayı ve hamamı belirtilmektedir. Şehrin yüksek bir yerinde bulunan çokgen ve sağlam kale haçlı tarihçiler tarafından “Bakireler Kalesi” olarak anılmaktaydı. XIII. asır sonlarında, yabancı…

Read more »

Dortyol, Dördyol, Çork Marzpa, Çork-Marzpan, Çork-Marzpank, Çork-Marzvan, Çork-Marzvank, Törtyol Ümraniye. Kilikya’nın Adana Vilayeti’nde, Sev (kara) dağların eteklerinde, Maraş’ın güneydoğusunda bulunan köy, mezra, kasaba. XX. yüzyıl başlarında Ermenilerle meskûn olup, yoğun yerleşime sahipti. 1908 yılında 8000, Birinci Dünya Savaşı arifesinde ise 12300 Ermeni yaşamaktaydı. Portakal bahçeleriyle çevriliydi. Halk zanaatlar, ticaret, tropik meyve kültürüyle uğraşmaktaydı. Kilisesi ve sanat okulu vardı. Dörtyol Ermenileri 1895 ve 1909 katliamları esnasında…

Read more »

Maraş, Antiok, Kilikya Antiok’u, Germanik, Germanika, Germanike, Germaniki, Germanikia, Germanik-Kesarit, Gurgum, Kahramanmaraş, Kara Maraş, Kilikya Antiok’u, Ğara Maraş. Kilikya’da bulunan, 1890 yılına kadar Adana’ya, bu tarihten itibaren ise Halep Eyaleti’ndeki Maraş Sancağı’na bağlı şehir, Maraş’ın idari merkezi. Cahan (Ceyhan) Nehri’nin yukarı kısmında, nehrin sol tarafında, nehrin yaklaşık 10 km. doğusunda, Akhır Dağı’nın güneyinde, bağlar ve ağaçlarla çevrili amfiteatr şeklinde tepeler üzerinde kuruludur. Merkezde, yüksek bir…

Read more »

Mısis, Adrian Mopsoestiası, Salmistra, Mamesta, Mamestia, Mamestra, Mamista, Mamistran, Mamistria, Mamuvestia, Mampsista, Mamsuestia, Mamuestia, Mamustria, Mansista, Mapssuhestia, Mapsuhistia, Masisaa, Masise, Massisa, Mesisah, Mesise, Mısis, Misesur Cehan, Misis, Missis, Momifesustia, Mompsuestia, Mopsos, Mopsuest, Mopsuesta, Mopsuestia, Mospuestia, Mofsuestia, Mısisa Kandara, Mısise, Mısisi. Ovalık Kilikya’nın merkezi kısmında, Piramos (Cahan, Ceyhan) Nehri kıyısında, Adana’nın 25 km. doğusunda bulunan şehir. Geç dönemlerde Adana Vilayeti’ne dâhil olup, Adana Sancağı’ndaki Mısis Kazası’nın…

Read more »

Sis, Assis, Assisum, Kozan, Komnat, Hisn Sisiya, Sebastoz, Sisa, Sisan, Sisia, Sisiye, Sisin, Sision Kastron, Sisuan, Ossia. Ovalık Kilikya’nın Adana Vilayeti’nde, Kozan Kazası’ndaki Sis Nehri ve bu nehrin bir kolu olan Antsmıntsuk Deresi kıyısında, Sis Dağı’nın kuzeydoğu yamacında ve kayalık eteklerinde, deniz seviyesinin 290 m. yüksekliğinde bulunan şehir. Şehir, Ovalık Kilikya’nın geniş ve verimli toprakları, portakal, limon, badem, zeytin, üzüm ve diğer farklı meyve ağaçları,…

Read more »

Urfa (Yedesia), Antiokya, Antiokia, Ar-Ruha, Yedesa, Yedessa, Edesa, Edessa, Hustinianupolis, Rages, Rakhab, Roaya, Rotasia, Rohas, Rua, Rugayi, Ruha, Raga, Urha, Urfah, Ur, Ura, Urha, Urhoa, Orkhoe, Orhay, Orre, Orrha, Orrhoe. Eskiden Ermeni Mezopotamyası olarak da anılan Yukarı Mezopotamya’da bulunan şehir. Batıdan ve güneyden dağlarla çevrili bir düzlükte kuruludur. Asıl şehrin bulunduğu yer su açıdan yoksun olmasına rağmen çevrede 2 gölcük bulunmakta, içme suyu ise uzaktan…

Read more »

Zeytun, Ulniya (günümüzde Süleymaniye-Türkiye). Dağlık Kilikya’da, Maraş’ın 38 km. kuzeybatısında, zor ulaşılan dağlık bir mıntıkada bulunan şehir. Kuzeyde Çırız, Berit, Sağ, Dağ, Ağac, Ar, Yotneğbayr; doğuda Perzinka, Mavla, Avag; güneyde Küvırtin; batıda Solakhdere dağlarıyla çevrelenmiştir. Bölgede yer altı (demir, gümüş) ve maden suyu kaynakları vardır. Zeytun yer isminin (bu isim ilk defa XV. yüzyılda zikredilmektedir) Türkçe “zeytin” kelimesinden, Ulniya isminin ise aynı yerde bulunan Bizans…

Read more »