Adana, Batne. Kilikya’nın Adana vilayetinde bulunan Osmanlı sancağı. Ermeni Aleksandret’i (İskenderiye) denizinin kıyı bölgesini ve Adana şehri çevresini kapsamaktadır. Ekonomisi tahıl, pamuk, zeytin, susam kültürü, ipekböcekçiliği ve hayvancılık üzerine kuruluydu. Tarım ürünleri ve hammadde ihraç edilip sanayi ürünleri ithal edilmekteydi. Adana Sancağı Adana, Mersin, Tarson (Tarsus) ve Garahisar (Karahisar) kazalarında oluşmuştu.
Ayntap, Ayntab, Ayntap, Antap, Antep, Tavros (Toros) Artioku, Gaziantep, Ğaziantep. Kilikya’da sancak ve kaza. Eskiden, merkezi Ayntap (günümüzde Gaziantep) şehri olarak Halep Vilayeti’ne bağlı olmuştur. 1919 yılında Halep Vilayeti bünyesinden çıkartılarak Ayntap, Kilis ve Hromkla kazalarıyla birlikte ayrı bir idari birim oluşturmuştur. Ayntap şehrinin bazı bölümleri eskiden Kilikya Ermeni Devleti bünyesinde bulunmuştur. Sancağın batı ve kuzey sınırları Kürtdağı ve Amanos arasında güneyden kuzeye doğru uzanan…
Çıker. Ermeni Kilikya’sının kuzeydoğu köşesinde, Ermeni (Aleksandret, İskenderun) Körfezi’nin doğusundaki kıyı bölgesinde, aynı isimle anılan merkezi bulunan sancak. Kilikya beyi III. Ruben 1185 yılında Çıker ve birkaç kaleden Antiok (Antakya) düklüğü adına feragat ederek kendisini esaretten kurtarır. Lakin kardeşi Levon (II. Levon) aynı yıl içinde bu kaleleri kurtarır (Çıker’in sahibi olan bey, II. Levon’un taç giyme törenine katılanlar arasında sayılmaktadır). 1214 yılında Çıker, II. Levon…
Dörtyol, Dort, Tört, Törtyol, Ümraniye. Kilikya’nın Adana Sancağı’nda bulunan sancak ve kaza. Dörtyol Ermenileri Birinci Dünya Savaşı yıllarında tehcir edilmiştir. Tehcirin hâlen devam ettiği 1915 yılında Dörtyol’dan 7168 Ermeni sevk edilmişti.
İskenderun, Aleksandret, Aleksandretta, İskenderun, İskenterun. Kilikya’nın Adana Eyaletinde bulunan sancak ve kaza. Farklı idari bölünmeler sayesinde, İskenderun merkezli bir kaza olarak Adana Eyaleti’ne de dâhil olmuştur. Ovalık Kilikya’nın tarihi Ermeni Körfezi bölgesinde bulunmaktadır. Toprağı bereketlidir, yer-yer bataklıklar vardır. Halk tarım, bağcılık, meyvecilik ve hayvancılıkla uğraşmaktaydı. 1894 yılında bölgede yaşayan 24000 nüfusun sadece 7000’i şehirde yerleşikti. 1905 yılında var olan 24 köyden bir kısmı Ermeni köyleriydi.…
Maraş Sancağı, Germanik, Germanika, Kahramanmaraş, Maraş, Maraş ülkesi, Maraş Sancağı. Kilikya’nın Adana Vilayeti’nde bulunan sancak. Yeni (1880 yılı sonrasında) idari bölünme sonucunda Halep Vilayeti bünyesine dâhil edilmiştir. Merkezi, Maraş şehri olmuştur. Sınırları, güneyde Halep, doğuda Kharberd (Harput), kuzeyde Sivas’ın eyaletleri, batıda Adana kazasına uzanmaktadır. 552 köylü 5 kazadan oluşmaktadır. Maraş, Zeytun, Albistan (Elbistan), Antrun (Anderun) ve Bazarcak (Pazarcık) Maraş sancağının kazalarıydı. X. yüzyıl sonlarında, 50000’i…
Mersin, Adana’yla karşılaştırıldığında, Mersin’in, bölgede önemli bir liman şehri olarak gelişmesi son dönemlere denk düşmektedir. 1913 yılında bu bölgede, üç yerleşim yerine yayılmış olan 6987 Ermeni yaşamaktaydı. Surb (Aziz) Grigor Ermeni kilisesi haricinde Ermenilere ait üç kilise ve üç okul bulunmaktaydı. Akdeniz’in kıyısında kurulu bu şehrin ana caddesinde mağazalar, konutlar ve kervansaraylar bulunmaktaydı. Mersin evleri genelde Ayaş ve Pompeopolis antik kentlerinden getirilen kesme taşlarla inşa…
Mısis, Mamestia, Mamestia Sancağı, Misis, Mopsos, Mopsuestia, Mopsuestia Sancağı. Kilikya’nın Adana Vilayeti’ndeki, Adana Sancağı’nda bulunan kaza ve nahiye. Kuzeyde Anarzaba’nın, batıda Adana’nın sancaklarına, doğuda Mısis Dağları’na, güneyde Piramosi (Cahan, Cihan) Nehri’nin aşağı kısmı havzasında bulunan ovaya sınırdaştı. Merkezi Mısis Köyü (eskiden şehir) olmuştur.
Urfa, Yedesia. Kilikya’nın Halep Vilayeti’nde bulunan sancak. XIX. yüzyıl sonunda 5 kazaya bölünmüştü. 1913 yılında sancak dahilinde 32600 Ermeni yaşamaktaydı (“Mışak”, sayı 166, 1913). Sancak merkezi, aynı isimle anılan şehri olmuştur. Eskiden Ermeni (Yukarı) Mezopotamya’ya dâhil olup Yedesia Sancağı olarak anılmakta, aynı adla anılan şehrin çevresini içine almaktaydı. Yeni zamanlarda Urha veya Urfa Sancağı olarak anılmaktaydı. XI. yüzyılda Yedesia beyliğine dâhil olur. Tarihçiler Mateos Urhayetsi,…
Zeytun, Zetin, Zeton, Zetun, Zeytin, Süleymaniye, Uln, Ulni, Ulniya, Ulniya Sancağı. Dağlık Kilikya’nın Halep (Adana) Vilayeti’ndeki Maraş Sancağı’nda bulunan sancak, kaza, vilayet, derebeylik. Cahan (Cihan, Piramos) Nehri’nin yukarı kısmında bulunmaktaydı. Bölge dağlık olup, farklı yönlere uzanıp Zeytun çevresinde tabii bir engel oluşturarak Zeytun’u ulaşılmaz yapan dağlara sahiptir. Dağlarla çevrelenen Zeytun sıcak iklime sahiptir. Bölgede büyük ve küçükbaş hayvancılık yapılmaktaydı. Nehir vadilerinde buğday, arpa, mercimek, nohut,…