Էրզրումի նահանգ (համառոտ)

Էրզրումի նահանգ, Արզրում, Էրզերում, Թեոդուպոլսի նահանգ — Նահանգ (Էալեթ, վիլայեթ) Արևմտյան Հայաստանում։ Արևելքից և հյուսիս-արևելքից սահմանակից էր Պարսկաստանին և Ռուսաստանին, հյուսիսից՝ Տրապիզոնի, արևելքից՝ Սեբաստիայի (Սվասի), հարավից՝ Բիթլիսի, Խարբերդի և Վանի նահանգներին։ Էրզրումի նահանգն Արևմտյան Հայաստանի վարչատարածքային միավորներից ամենաընդարձակն ու ամենախոշորն էր։ Նրա տարածքի մի զգալի մասը կազմում էր հին Բարձր Հայք աշխարհը: Նահանգի կենտրոնը Էրզրում…

Խարբերդի նահանգ (համառոտ)

Խարբերդի նահանգ, – Էլյազըգ, Էլյզըգ, Էլյազըկ, Էլյզըղ, էլյազիգ, Խարբերդ, Խարբերդի կուսակալություն, Խարբերդ, Խարբուդ. Խարբութ, Խարբուտ, Խարպերտ, Խարպութ, Խարպուտ, Խարպուրտ, Խարփութ, Խսւրփուտ, Կարբերդ, Հարբերդ, Հարբուտ, Հզնիզիատ, Հըսն Զիատ, Հըսն Զիյատ, Հիսն Զիադ, Հիսն Զիաթ, Հիսն Զիաւո, Հիսն Զիյադ, Հիսն Զիյաթ, Մամուրեթ-ել-Ազիզ, Մամուրեթ-յուլ-Ազիզ, Մամուրեթ-յուլ-Էազիզ, Մամուրեթ-ուլ-Ազիզ, Մամուր-ուլ-Ազիզ, Մեմուրեթ-ալ-Ազիզ, Քարպութ, Քարպուտ, Քարփութ—Նահանգ (վիլայեթ), կուսակալություն Արևմտյան Հայաստանում, Արևմտյան Եփրատի և…

Կաղանդ, Տարեմուտ

Այժմ բոլոր քրիստոնյա ազգերը Տարեմուտը տոնում են հունվարի 1-ին: Հունվար նշանակում է ծնունդ: Մինչև Քրիստոսի աշխարհ գալն ամբողջ մարդկությունը գերի էր դժոխքում՝ սատանայի ձեռքում՝ կաշկանդված հավիտենական մահվամբ: Քրիստոս այդ ամսին ծնվելով՝ ավերեց դժոխքը, մարդկությանն ազատեց հավիտենական մահից և առաջնորդում է Երկնքի արքայություն: Այդ պատճառով հունվարը դարձավ ամիսների սկիզբ: Հունվարի 1-ը մեր Փրկչի ծննդյան թվականի առաջին…

Սուրբ ծնունդ և Աստվածահայտնություն

Հունվարի 6-ին Հայ Առաքելական Եկեղեցին նշում է Հիսուս Քրիստոսի Ծննդյան ու Աստվածահայտնության տոնը, որը  Հիսուսի  ծննդյան և մկրտության հիշատակումն է: Աստված մարդացավ և հայտնվեց մարդկանց: Քրիստոսի մկրտության ժամանակ Հայր Աստված վկայում է. «Դա է իմ սիրելի Որդին, որն ունի իմ ամբողջ բարեհաճությունը» (Մատթ. 3:17, Մարկ. 1:11, Ղուկ. 3:22) և Սուրբ հոգին աղավնակերպ իջնում է Քրիստոսի…

Երբ է նշվում հին տոմարով Նոր տարին

Ինչպես է առաջացել նոր տոմարը Հին տոմարով Նոր տարին նշվում է հունվարի 14-ին, որը համարժեք է հունվարի 1-ին: Հին եւ նոր տոմարների միջեւ տարբերությունը 13 օր է: Հունվարի 13-ը համարժեք է դեկտեմբերի 31-ին: Նոր` գրիգորյան տոմարը, հաստատվել է 1582 թ. հոկտեմբերին: Հռոմի Գրիգոր 13-րդ պապը նկատեց, որ հուլյան (հին) տոմարը մինչեւ 16-րդ դարը տվել է…

Տեառնընդառաջ

Հնում գոյություն ուներ մի կարգ, երբ ծննողները առաջնեկ տղա երեխային քառասուն օրականում տանում էին տաճար: Հովսեփն ու Մարիամը մանուկ Հիսուսին նույնպես տարնում են տաճար: Սիմեոն անունով մի ազնիվ ու արդար մարդ, Հիսուսին տեսնելով, հասկանում է, որ նա փրկություն ու լույս կլինի մարդկանց համար և ընդառաջ է գալիս նրանց: Այստեղից ել առաջացել է ՙՏեառնընդառաջը՚, որը նշանակում…

Բուն Բարեկենդան

Սովորաբար Բարեկենդան է կոչվում շաբաթապահքերի և Մեծ պահքի նախընթաց օրը: Բարեկենդանին թույլատրվում են չափավոր վայելքներ, խրախճանքներ, խաղեր եւ ուտեստներ` ի հետևություն Եղիային ուղղված հրեշտակի խոսքի. «Ելիր, կեր, որովհետև երկար ճանապարհ ես գնալու» (Թագ. 19:7): Բարեկենդան բառացի նշանակում է կենդանություն, բարի կյանք: Մեծ պահքի բարեկենդանը կոչվում է Բուն Բարեկենդան, քանի որ նախորդում է ամենաերկար պահքին: Բարեկենդանը…

Սբ. Հարության տոն (Զատիկ)

Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնը կոչվում է նաև Զատիկ, որը նշանակում է զատում, բաժանում, հեռացում մեղքերից եւ վերադարձ առ Աստված: Զատիկը թե Հին, և թե Նոր Կտակարաններում համարվում է 5 տաղավար տոներից մեկը: Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունից եւ մահից հետո` երեկոյան, բարեպաշտ մարդիկ Նրա մարմինը իջեցրին խաչից եւ դրեցին վիմափոր գերեզմանի մեջ, փակելով մեծ քարով: Երեք…

Ճրագալույց Զատկի

Ավագ շաբաթ օրը նշվում է Հիսուսի կողմից դժոխքի ավերումը և արդար հոգիների ազատումը: Ըստ Եկեղեցական կարգի՝ երեկոյան ժամերգությունից հետո սկսվում է նոր օր: Երեկոյան մատուցվում է Ճրագալույցի Սբ. Պատարագ, որի ավարտին ազդարարվում է Փրկչի հրաշափառ Հարության ավետիսը. «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց, օրհնեալ է յարութիւնն Քրիստոսի»: Այս ավետիսով ավարտվում է Մեծ Պահքը:

Հոգեգալուստ (Պենտեկոստե)

 Առաքյալների վրա Սբ. Հոգու իջման հիշատակության Տոնն է, որ տեղի է ունեցել Սբ. Հարության հիսուներորդ օրը: Այդ պատճառով էլ Հոգեգալուստը միշտ տոնում են Զատիկից հիսուն օր հետո: Սբ. Հոգին Սբ. Երրորդության երեք անձերից մեկն է, համագո եւ հավասար Հորը եւ Որդուն: Քրիստոս Իր երկրային գործունեության ընթացքում առաքյալների հետ խոսել էր Սբ. Հոգու գալստյան մասին. «Իսկ…