Ի՞նչ կհաջորդի Պոլսո հայոց պատրիարքի տեղապահի ընտրություններին

Հասմիկ Մարտիրոսյան
Ստամբուլի նահանգապետարանը չի ճանաչում Պոլսո հայոց պատրիարքի տեղապահի ընտրությունը։ Սրանով ավելի քան 9 տարի ձգձգվող խնդիրը մտնում է փակուղի։ Եվ այսպես, ի՞նչ խնդրի առջեւ է կանգնած Պոլսի պատրիարքարանը, ի՞նչ հիմնավորմամբ է տեղապահի ընտրությանը միջամտում թուրքական կառավարությունը, ի՞նչ է պահանջում Ստամբուլի նահանգապետարանը, եւ ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկել ստեղծված իրավիճակում։ Հարցերի պատասխանը՝ «Ռադիոլուրի» ռեպորտաժում։


Նախ` երկու բառով հիշեցնենք, թե ինչ է տեղի ունեցել: Պոլսո հայոց պատրիարքարանում տեղի ունեցավ պատրիարքի տեղապահի ընտրություն, որը գործնականում սկիզբ էր դնում նոր պատրիարքի ընտրության գործընթացին: Քվեարկությանը մասնակցում էր երկու թեկնածու՝ Գերմանիայի Հայոց թեմի առաջնորդ Տ. Գարեգին արքեպիսկոպոս Բեքչյանը և Պոլսո հայոց պատրիարքական փոխանորդ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը։ Ընտրությունների ժամանակ քվեարկությունն իրականացվել է դռնփակ՝ պատրիարքարանի 34 վանականների կողմից։ Արդյունքում՝ 23 ձայն ստացած Գերմանիայի հայոց թեմի առաջնորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Բեքչյանը Պոլսո պատրիարքի տեղապահ է ընտրվել։ Ինչպես «Ռադիոլուրին» հայտնեց «Ակօս» պարբերականի գխավոր խմբագիր Եդվարդ Դանձիկյանը, ընտրության ավար­տին տե­ղի ու­նե­ցավ բո­լորո­վին անսպա­սելի զար­գա­ցում:

«Դահ­լի­ճից բա­վական ջղայ­նոտ կեր­պով դուրս եկող Արամ  Եպիս­կո­պոսը, նա նախ դրսում սպա­սող­նե­րին հայտնեց,  որ  Գարեգին Բեքչյանն է ընտրվել, այնուհետեւ  մտավ իր սենյակը եւ կես ժամ անց դուրս եկավ ձեռքին մի փաստաթուղթ՝ նահանգապետարանի կնիքով, որը հայտնում էր, որ օրի­նական կեր­պով ան­կա­րելի է սկիզբ դնել պատրիարքի ընտրու­թյան գործընթա­ցի, քանի որ, ըստ նահանգապետի տեղակալ Ազիզ Մերջանի ստորագրությամբ փաստաթղթի հիմնավորվում էր, որ նա­խապես փետրվարի 16-ին պատ­րիար­քա­րանում  կայացած ժո­ղովի ժամանակ տեղի ունեցած ոչ ցանկալի զարգացումները եւ ներհամայանքային դժգոհությունները, որոնք տանում են պառակտման, տեղեկացնում են, որ այժմ պատ­րիար­քա­կան փո­խանոր­դը շարունակի իր պաշտոնավարումը»:

Ըստ նախօերին տեղի ունեցած ընտրության՝ տեղապահ ընտրված Տ. Գարեգին արքեպիսկոպոս Բեքչյանը երեկվանից պետք է ղեկավարեր նոր պատրիարքի ընտրության կազմակերպումը, ինչպես նաև` լիներ պատրիարքարանի փաստացի ղեկավարը մինչև նոր պատրիարքի ընտրվելը։ Սա մեխանիկորեն դադարեցնում էր Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանի՝ փոխանարոդի պաշտոնավարությունը: Սակայն նահանգապետարանի նամակով այսօր ունենք եւ տեղապահ, եւ փոխանորդ: Մինչ կանդրադառնանք, թե ո՞րն է փակուղի մտած գործընթացի ելքը, անդրադառանանք այլ հարցի։

Արդյո՞ք նահանգապետարանն իրավունք ուներ միջամտելու եկեղեցական ժողովի ներքին խնդիրներին, քանի որ ոչ թե պատրիարք էր ընտրվում, որի համար իրավականորեն պետք է ծանուցվեր, որն արվել էր ավելի վաղ, այլ՝ տեղապահ: Ըստ Սահակ սրբազան Մաշալյանի, Թուրքիայի իշխանությունները ոչ մի պատճառ չունեն տեղապահի ընտրությունների արդյունքը չճանաչելու: Նահանգապետարանից ստացած թղթով թուրքական իշխանությունները չեն հասկացել, որ մինչ պատրիարքի ընտրությունները հայ կրոնական համայնքն իր ներքին հարցերով պետք է զբաղվեր, տեղապահ ընտրեր և ընտրությունները կազմակերպող նախաձեռնող մարմին կազմեր, հետո նոր՝ սահմանադրական հանրաքվեից հետո պատրիարքի ընտրություններ անցկացներ, որի վերաբերյալ նախապես ձեռք էր բերվել պայմանավորվածություն: Ըստ Եդվարդ Դանձիկյանի, այժմ ստեղծված իրավիճակով զբաղվում են փաստաբանները:

«Մեկ բան հստակ է, կաառվարությունը միջամտելու իրավունք չունի, այդ մասին փաստում եւ հաստատում են փաստաբանները: Մեզ համար Բեքչյանն ընտրված տեղապահ է, հիմա մենք սպասում ենք, որ պատրիարքարանը բացատրի իրավիճակը` ասելով, որ մենք ընտրել ենք տեղապահ, եւ դուք իրավուքն չունեք միջամտելու, դա ներքին խնդիր է»:

«Ռադիոլուրը» փորձեց կապ հաստատել Պատրիարքի ընտրությունների նախապատրաստումը նախաձեռնող խմբի անդամ, փաստաբան Սեբու Ասլանգիլի հետ, սակայն չկարողացավ միանալ: Բայց, ինչպես փոխանցեց «Ակօսի» խմբագիրը, Սեբու Ասլանգիլը նշել է, որ պատրիարքարան ուղարկված գրությունն անօրինական է, ու պատրիարքական ընտրություններ սկսելու իրավասությունը պատկանում է միայն հայկական համայնքին: Պոլսի «Ժամանակ» օրաթերթի խմբագիր Արա Գոչունյանը, խնդիրը վերլուծելով, զերծ մնաց անձնավորված մոտեցումից,  նշեց ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու ելքերը:

«Ստամբուլահայության, թրքահայության մոտ պետք է ստեղծվի ողջախոհության մթոնոլորտ. ներքին անհամաձայնությունները մի կողմ թողնել եւ համախմբված կենտրոնանալ խնդրի լուծման ուղղությամբ: Եկեղեցական ժողովները, մեր պատրիարքական աթոռի գերագույն մարմինն է, որի հեղիանակությունը պետք չէ վիրավորել, սկզբունքորեն: Հանգամանքները հաշվի առնելով` պետք է ոսկի միջինն ընտրել: Հարցերը պետք չէ անձնականացնել: Մենք այս վիճակին հասել ենք հարցերի անձնականացման հետեւանքով»:

Սրբազան հայր Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյանը խնդրի լուծման մեկ եղանակ է տեսնում՝ փոխանորդի պաշտոնից պետք է հրաժարական ներկայացնի Աթեշյանը: «Որքանով օրինական է նրա փոխանորդ ընտրվելը, նույնքանով էլ օրինական է Գարեգին սրբազանի տեղապահ ընտրվելը»,- ասել է Սահակ Մաշալյանը՝ շարունակելով, որ Գարեգին սրբազանը եկեղեցական օրենքներով ընտրված տեղապահն է, իսկ  Արամ սրբազանն էլ նույն եկեղեցական օրենքների համաձայն արդեն փոխանորդ չէ: Փաստացի, ըստ «Ակօս» պարբերականի խմբագիր Երվանդ Դանձիկյանի, այս անհարկի միջամտությունից հետո տարօրինակ իրավիճակ է ստեղծվել։ Կա փոխանորդ, որն արդեն փոխանորդ չէ և տեղապահ, որը չի կարողանում լինել տեղապահ:

Armradio.am

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *