ԼԱՄԲՐՈՆ

ԼԱՄԲՐՈՆ, (Ասուրա-բաբելական և խեթական Իլուբրա). բերդ և քաղաք Լեռնային Կիլիկիայում: Տարսոնից 38 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Տավրոսի լեռնաշղթայի Գուգլակ և Այդոս կիրճերը տանող լեռնահովիտի կենտրոնում: Լամբրոնի անառիկ բերդը կառուցված է քարաբլրի վրա: Պահպանվել են միմիյանց հաջորդող 5 մուտքերի ավերակները: Քարաբլրի հյուսիսում կառուցված միջնաբերդը բուն բերդից անջատված էր խրամով, գործածվել է շարժական կամուրջ: Լամբրոնում նշմարվում էին Սկևռա վանքի ավերակները: XI-XIVդդ. Լամբրոնի հայ իշխանանիստ բերդավան էր:

 XIդ. վերջին Օշին Գանձակեցին նորոգել ու կառուցապատել է Լամբրոնը և հիմնել Լամբրոնի Օշինյան իշխանությունը: 1071-1170թթ. Լամբրոնի հայ իշխանները կախման մեջ էին Բյուզանդիայից, անկախանալով` վարել են Կիլիկյան հայկական իշխանությանը չմիանալու քաղաքականություն և այդ նպատակով դաշնակցել սելջուկյան թուրքերի հետ: Լևոն Բ-ն Տարսոնում ձերբակալել է Լամբրոնի իշխանական տան անդամներին և գրավել Լամբրոնը: XIIIդ. Լամբրոնի իշխանական և Կիլիկիայի թագավորական տների միջև հաստատվել են խնամիական կապեր:

XIVդ. սկզբին Լամբրոնը բազմամարդ քաղաք էր: Ենթադրվում է, որ եղել է Կիլիկիյան Հայաստանի գեղարվեստական արծաթագործության կենտրոններից: Մինչև XVIIIդ. կեսը Լամբրոնի բերդի դռան վրա պահպանվել է Կիլիկիայի հայկական թագավորության զինանշանը` զույգ առյուծներով, խաչով և հայերեն տառերով: Ամրոցի վերին մասը բարձր ժայռի տափարակ գագաթին է, իսկ մյուս մասը`կից սարահարթի վրա, որը երկու կողմից սահմանափակված է ուղղաձիգ ու տեղ-տեղ պատերի նման տաշված ժայռերով:

Պարսիպներն ուժեղացված են ուղղանկյուն և կիսաշրջանաձև աշտարակներով: Մոտեցումը հնարավոր է միայն արևմուտքից: Դարպասներն հինգն են: Ներսում կա պալատական դահլիճ` հանդիսավոր ընդունելությունների համար: Բերդի ներսը  պարիսպներով բաժանված է առանձին մասերի` պաշտպանունակությունը ուժեղացնելու նպատակով: Լամբրոնի մատույցներոմ փոքր ամրոցների համակարգ է, որն առաջինն էր դիմակայում թշնամու հարձակմանը:

Լամբրոնում է ծնվել Ներսես Լամբրոնացին:

Հայկական համառոտ հանրագիտարան, Հատոր 2, Երևան, 1995:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *