Monthly Archives: March 2010

ԱՆԳՈՐԱՅԻ ՆԱՀԱՆԳԻ ԿԵՍԱՐԻԱՅԻ ԳԱՎԱՌ (մասամբ)

  ՄԻՆՉԵՒ 1914   ԱլիալարԱկփունար ԱՆԴՐՈՆԻԿԻ (ԱՆՏՐՈՆԻՔԻ) Բեկթաշ Բոխանլի Բոստանլիկ Գավակ Գերմիր  (Կարմիր)-22 Գյումուշենի-Մանճուսուն Դադաղի Դազլի Դամլալի Դեդեդիբի ԴԵՎԵԼԻ ԴԵՎԵԼԻԿ-ԿԱՐԱՀԻՍԱՐ Դերբենդ Դերեվանք-23’ենիքյոյ Էղրիքյոյ Էմիրլեր Էյմ Էշեկ-փունար ԷՎԵՐԵԿ-ՖԵՆԵՍԵԷրեգիլ ԷՐՔԻԼԵԹ ԹԱԼԱՍ Թաս ԹԱՎԼՈՒՍՈՒՆ ԹՈՄԱՐԶԱ Թոմրազ Թոնյակ Թրխազ Իլիպե Իմամօղլու Իմարեթ Ինճեսու ԻՆՋԵՍՈՒ Խոջահաջիլար Կազըկքյոյ Կալաջիկ Կարաջավերան ԿԵՍԱՐԻԱ (ԿԱՅՍԵՐԻ) Կյոմետի Հաջիփաշա Հաստախանե ՀարմուսՀերեմե Հյուքեթջե Ղարախդըրլի Ղարաքիլիսա Ղզըլ-Էրեն Ղզըլվիրեն…

ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ, ՆԵՐԱՌՅԱԼ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿԻԼԻԿԻԱՆ, ՄԻ ՇԱՐՔ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՀԻՆ ԵՎ ՆՈՐ ԱՆՈՒՆՆԵՐ

     (ԱՂԱՎԱՂՎԱԾ ԿԱՄ ՎԵՐԱՓՈԽՎԱԾ)     Ալաշկերտ-ԷլեշկիրթԱլեքսանդրետ-ԻսկենդերունԱկանց (Արճեշ)-Էրջիշ Ակն-Քեմալիե Այնթափ-Ղազի Անթեպ Անտիոք-Հաթայ Արղնի-Էրղանի [Դիարբ-ից հս-արմ] Արտամետ-Էդրեմիթ Բաբերդ-Բայբուրդ Բաղեշ-Բիթլիս Բայազետ-Դողուբայազետ Բեհեսնի-Բեսնի [Մալաթ-ից հր-արմ] Բեյլան (Պեյլան)-Բելեն Բերկրի-Մուրադիե Գրենադերսկոյե-Արփաչայ [Չլդըր լճից հր] Դութաղ-Թութակ Եվդոկիա-Թոքաթ Երզնկա-Էրզինջան Զեյթուն-Սուլեյմանլի Լամբրոն (Նեմրուն)-Չամլիյայլա Լեվշիյե (Սուետիա)-Սամանդաղ Լիճք [Ակնից հս]-Իլիչ Խարբերդ-Էլյազըգ Խիզան-Հիզան Խլաթ-Ախլաթ Խնուս-Հընըս Խոշաբ-Գյուզելսու Կաղզվան-Քաղիզման Կամախ-Քեմախ Կամարակ-Գեմերեկ [Սեբաստ-ից հր-արմ] Կարին-Էրզրում Կարս (Կարսպազար)-Քադիրլի [Կիլիկիա] Կյուրին-Գյուրուն…

Օժիտը

Գլխագնի դիմաց աղջկա ծնողները պարտավոր էին օժիտ տալ աղջկան: Դա իրենից ներկայացնում էր ամենաքիչը երեք ձեռք անկողին, աղջկա ներքնազգեստների հավաքածու՝ մինչեւ կյանքի վերջ հագնելու համար, դետալներ կահ-կարասիներից, հողատարածք եւ այլն: Օժիտի քանակն ուղիղ համեմատական էր աղջկա համար ստանալիք գլխագնի հետ: Նշենք, որ օժիտի ցուցադրման արարողությունը պակաս կարեւոր երեւույթ չէր: Հավաքվում էին բոլոր ազգականները եւ սկսում…

Պսակադրություն

Պսակ-պսակադրություն. բոլորիս էլ հայտնի է այս խորհրդի կատարումը, սակայն մեզանից քչերին է հայտնի դրա իմաստը: Փորձենք մեկնաբանել այն ամբողջությամբ. -Տե՞ր ես, որդյակս,- հարցնում է քահանան փեսացուին: -Տեր եմ,-պատասխանում է  նա: -Հնազա՞նդ ես, զավակս,- հարցնում է քահանան հարսին: -Հնազանդ եմ,- պատասխանում է հարսը: Քահանայի ու նորապսակների այս երկխոսությունը տեղի է ունենում եկեղեցում` պսակադրության ժամանակ, որի խորհրդով…

Քավորը եւ քավորկինը

Հարսից ու փեսայից հետո հարսանիքի երկրորդ կարեւոր անձինք քավորն ու նրա կինն էին: Այդ պատճառով նրանց ընտրությունը միշտ եղել է բարդ եւ պատասխանատու: Նրանք պետք է օրինակ հանդիսանային նորաստեղծ զույգի համար, հաշտեցնեին ու մեղմեին նրանց գժտությունները:  Քավորկինն իր հերթին պետք է դեռատի աղջկան ծանոթացներ ընտանեկան կյանքի մանրուքներին, սովորեցներ հաշտվել կենցաղային խնդիրների հետ ու պահպանել ընտանեկան…

Նշանդրեք

Պայմանավորվածությունը ընտանիքների միջեւ ամրապնդվում էր թանկարժեք նվերներով՝ ոսկե մատանի, գունավոր շալ, այլ զարդեր: Այդ երեւույթը կոչվում էր ՙբեհ՚ տալ: Հարսի չինար բոյով եւ այլ տվյալներով հիանալուց հետո հարաբերությունները մտնում են այլ փուլ, որի գիտական անվանումն է ՙնշանդրեք՚: Աղքատ ընտանիքներում խոսքկապն ու նշանդրեքը նույնացված էին, որ ՙծախսը մի տեղ լինի՚: Վաղ առավոտյան փեսայի հայրը հարսի տուն…

Խոսքկապ

Հարսնացու ընտրելուց հետո գործողություններն անցնում էին հաջորդ փուլ: Ընտրում էին երկու ընտանիքներին էլ քաջածանոթ մի կին միջնորդ: Նրա դերը հարսանիքը գլուխ բերելու գործում շատ կարեւոր էր: Վերջինս պետք է համոզեր հարսի մորը, որ փեսան շատ լավ, ՙգտած՚ տղա է: Համոզվելուց հետո հարսի մայրն իր հերթին պետք է նույն բանը համոզեր իր խստաբարո ամուսնուն: Հաջողություն ապահովելու…

Նախանշաններ` ամսաթվեր, ամիս և եղանակ

Դարերի ընթացքում ժողովրդական հարսանյաց ծիսակատարությունները փոփոխվել են: Փոխվել են և նախանշանները՝ կապված հարսանիքի օրվա ընտրության հետ: ՁՄԵՌ Եթե հարսանիքը լինելու է ձմռանը, գերծախսեր է նախանշում: Եթե այն կայանա Բարեկենդանի տոնին, ապա կյանքը կընթանա հարթ ու համերաշխ: Իսկ հարսանիքի օրը ձյուն տեղալը նախանշում է հարուստ և երջանիկ կյանք: Դեկտեմբեր - յուրաքանչյուր տարի սիրո աստղերն ավելի վառ կփայլեն:…

ԱՀԱ ԱՅՍՊԻՍԻ ԹՈՒՐՔԻԱ

Անկարայի համալսարանի` եվրոպական համայնքների ուսումնասիրման կենտրոնը Թուրքիայի 1032 քաղաքացիների մեջ անցկացրել է սոցիալական հարցում: Այս հարցման համաձայնՙ թուրքերի 37,5 տոկոսը Թուրքիային թշնամի երկիր է համարել ԱՄՆ-ին, 10,9 տոկոսը` Հայաստանին, 10,6 տոկոսը` Իսրայելին, թուրքերի 6,1 տոկոսը թշնամի է համարել Հունաստանին, իսկ 5,1 տոկոսը` Ֆրանսիային: Անկարայի համալսարանի վերոհիշյալ կենտրոնը նաեւ փորձել է պարզել, թե քանի՞ տոկոս թուրքեր…