Փաստաթուղթ

Փոխադրվել ցանկացող մի կրոնափոխ հայ ընտանիքի դիմումը օսմանյան կառավարությանը

Ինչպես հայտնի է, Հայոց ցեղասպանության ժամանակ կրոնափոխված հայերի վրա տեղաշարժի արգելք է դրվել: Իսլամացված հայերն իրավունք չունեին ոչ միայն երկրից դուրս գալու, այլ նաև` Թուրքիայի ներսում մի շրջանից մյուսը փոխադրվելու: Արդ, Արևմտահայոց հարցերի ուսումնասիրության կենտրոնը հրապարակում է օսմաներենով գրված մի դիմում, որի պատճենը և հայերեն թարգմանությունը կենտրոնին է տրամադրել ամերիկաբնակ պոլսահայ ուսումնասիրող Գևորգ Հակոբյանը:  Akunq.net-ը…

Աթաթուրքի ստորագրությամբ արխիվային փաստաթուղթ` երկու իսլամացված հայերի աքսորելու մասին

Ինչպես հայտնի է, Թուրքիայում հայերի տեղահանումը շարունակվել է նաև 1930-ական թվականներին: Այսպես, թուրք պատմաբան Նևզաթ Օնարանը «Հանրապետության կողմից հայերի պիտակավորումը` առաջին անգամ քննական լույսի ներքո» վերնագրով իր հոդվածում այդ մասին նշում է. «… 1934 թ. հունիսի 14-ին ընդունված և 2510 համարը կրող «Վերաբնակեցման մասին» օրենքի համաձայն` Թուրքիայի քարտեզը պաշտոնապես բաժանվեց 3 հիմքի` թուրքերեն խոսողներ և…

Թալեաթի հրահանգը Հալեպի նահանգապետարանին. տեղահանված հայերը պետք է մնան աքսորավայրերում

Akunq.net-ը գիտական շրջանառության մեջ է դնում Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Օսմանյան կայսրության ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշայի` 1916 թ. հուլիսի 15-ին Հալեպի նահանգապետարան հղած հեռագրի պատճենը և դրա հայերեն թարգմանությունը: Հեռագրում հրահանգվում է բոլոր հայերին` կանանց ներառյալ, պահել աքսորավայրերում և ոչ մի արտոնագիր չտալ, որով հնարավոր կլինի նրանց` այլ վայրեր տեղափոխվելը: Հրահանգը վերաբերում է նույնիսկ մուսուլմանների…

ՕՍՄԱՆԵԱՆ ԱՐԽԻՒՆԵՐԷՆ. Հրաչին նամակը Վարդգէսին

Ծանօթ խմբ. Ներկայացուած փաստաթուղթը վերցուած է Թուրքիոյ պետական արխիւներէն։ Օսմաներէնով գրուած նամակ մըն է, զոր Գասթամունի վիլայէթի նահանագապետը վար դրած ու ղրկած էր Պոլիս, ներքին գործոց նախարար Թալէաթ պէյին, որպէսզի վերջինս որոշէ անոր ճակատագիրը, այլ խօսքով անոր հասցէատիրոջ յանձնելու հարցը։ Նամակագիրը դաշնակցական ծանօթ գործիչ Հայկ Թիրեաքեանն է, ծանօթ Հրաչ ծածկանունով, որ մէկն էր 1915 թ.…

Թալեաթի հեռագիրը Անկարայի նահանգապետին` հայ մտավորականներին Դիարբեքիրի ռազմական դատարան հանձնելու մասին

Օսմանյան կայսրության ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշան 1915 թ. հունիսի 2-ին ծածկագիր հեռագիր է հղել Անկարայի նահանգապետարան` ձերբակալված և Այաշ աքսորված հայ մտավորականներին Դիարբեքիրի ռազմական դատարան հանձնելու հրահանգով: Չնայած այս հեռագրին` 1915 թ. օգոստոսի կեսերին, նույն Թալեաթի հրահանգով և Անկարայի փոխնահանգապետ Աթըֆի հրամանով, Այաշ աքսորված հայ մտավորականները, առանց դատական որևէ որոշման, սպանվել են` քարկոծվելով և…

Օսմանյան կայսրության ներքին գործերի նախարար Թալեաթի շրջաբերականը` հայերի կրոնափոխության հանգամանքների վերաբերյալ

Ինչպես թուրք հայտնի ցեղասպանագետ Թաներ Աքչամը ևս արձանագրում է «Հայերի բռնի իսլամացումը. լռություն, ժխտում և ուծացում» գրքում, օսմանյան իշխանությունները Հայոց ցեղասպանության ընթացքում կրոնափոխված հայերին որոշ ժամանակ, մասնավորապես մինչև 1915 թ. հուլիսի 1-ը, թույլ են տվել, դավանափոխ լինելու դեպքում, զերծ մնալ տեղահանությունից, սակայն հուլիսի 1-ից մինչև նույն տարվա նոյեմբերի 4-ն արգելվել է հավատափոխ հայերի համար նման…

Օսմանյան փաստաթղթեր` Հայոց ցեղասպանության ժամանակ հայ որբերի իսլամացման քաղաքականության վերաբերյալ

Ինչպես հայտնի է, Հայոց ցեղասպանության ժամանակ օսմանյան կառավարությունն իրականացրել է նաև հայ կանանց ու երեխաների մի մասին թրքացնելու և իսլամացնելու քաղաքականություն, որը ևս պետք է դիտարկել Ցեղասպանության համատեքստում և համարել Մեծ եղեռնի կառուցվածքային տարրերից մեկը, քանի որ բռնի իսլամացված հայ կանայք և երեխաները փրկվել են զուտ ֆիզիկապես, իսկ որպես էթնոս` ոչնչացվել: Արդ, Akunq.net-ը հրապարակում է…

Օսմանյան փաստաթղթեր Գրիգոր Զոհրապի և Հովհաննես (Վարդգես) Սերենգյուլյանի աքսորի և սպանության մասին

Նոր փաստաթուղթ. 1916 թ. Իսպանիայի թագավորը շարունակում է ջանքեր գործադրել Դանիել Վարուժանին փրկելու ուղղությամբ

Վերջերս Արևմտահայոց հարցերի ուսումնասիրության կենտրոնը հրապարակել էր որոշ փաստաթղթեր, ըստ որոնց` Իսպանիայի թագավոր Ալֆոնսո 13-րդը փորձել էր փրկել 1915 թ. ապրիլի 24-ին ձերբակալված հայ մտավորականության որոշ ներկայացուցիչների: Քանի որ այդ վավերագրերը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեցին գիտնականների և ընդհանրապես մեր բոլոր ընթերցողների շրջանում, Akunq.net-ը ստորև հրապարակում է նաև 1916 թ. մայիսին Օսմանյան կայսրությունում Իսպանիայի ներկայացուցչի պաշտոնական նամակը`…

Հայոց ցեղասպանության ընթացքում օսմանյան կառավարության ստահոդ նամակը` Իսպանիայի թագավորին

Վերջերս իսպանական մի քաղաք ևս` Սաբադելը, պաշտոնապես ճանաչել ու դատապարտել է Հայոց ցեղասպանությունը: Սակայն նույնիսկ մասնագետներից շատ քչերին է հայտնի, որ Հայոց ցեղասպանության ընթացքում Իսպանիայի թագավորը փորձել է փրկել 1915 թ. ապրիլին ձերբակալված հայ ականավոր մտավորականներին և այդ նպատակով նամակ է ուղարկել օսմանյան կառավարությունը: Արդ, ստորև հրապարակում ենք Իսպանիայի թագավորի այդ նամակին ի պատասխան օսմանյան…