Բերդեր-ամրոցներ

Թուրքերը պատմական Ուրֆայի բերդը այլ գույնի քարով են «եվրավերանորոգել»

Թուրքիայի հարավային մասում գտնվող Ուրֆայի (Եդեսիա, Ուռհա-խմբ) բերդի մի պատի վերանորոգումը բողոքի ալիք է բարձրացրել Ուրֆայի բնակչության շրջանում։ Թուրքական Milliyet-ի փոխանցմամբ՝ 2013-ի ապրիլին հորդառատ անձրեւների հետեւանքով փլված Ուրֆայի 1200-ամյա պատմական բերդի պատի մի մասի վերանորոգումը շարունակվում է եւ նախատեսված է ավարտին հասցնել օգոստոսի ընթացքում։ Սակայն տեղի բնակչությունը եւ մի խումբ պատմաբաններ բողոքել են պատի վերականգման…

Պատմական Կիլիկիոյ բերդեր UNESCO-ի ցանկին մէջ

Թուրքիոյ Մշակոյթի եւ Զբօսաշրջութեան նախարարութիւնը տեղեկացուց թէ 13 պատմական վայրեր ներառուած են UNESCO-ի համաշխարհային ժառանգութեան պահպանման ժամանակաւոր ցանկին մէջ։ Այդ վայրերէն երկուքը Կիլիկեան թագաւորութեան կարեւոր նմոյշներ են, Ատանայի մերձակայ «Անաւարզա» (Անարզաբա) ամրոցը եւ Մերսին նահանգի «Քըզ Գալէսի»ն (Կոռիկոս) Կիլիկիոյ հայկական թագաւորութեան շրջանէն հասած են մեր օրերուն, բայց նախարարութեան լուսաբանութեան մէջ այս մասին որեւէ նշում չէ…

Փիրթուքան բերդը

Փիրթուքան բերդը գտնվում է Սասունի հարավում տեղակայված Թեքեվլեր գյուղին մոտիկ Հելքըզ լեռան լանջին: Բերդը ներկայում բավականին ավերված վիճակում է: Առկա են ավերակներ ու պատեր, որոնք ցույց են տալիս, որ այն նախկինում ամրոց է եղել: 4-րդ դարի սկզբներից սկսած Էրզենի շրջանի համար պարսիկների և բյուզանդացիների միջև սկսված պատերազմները տևել են մինչև հարյուրամյակի ավարտ: Այդ շրջանում բյուզանդացիները…

ԱՅԱՍ

ԱՅԱՍ. նավահանգստային բերդաքաղաք Ծովային Կիլիկիայում, Ալեքսանդրեթի ծովածոցի հյուսիսարևմտյան ափին, անտառապատ հովտում: Կոչվել է Եգե կամ Եգեա և ունեցել է ազատ քաղաքի արտոնություն: IIդ-ում կոչվել է Հադրիանա (Հռոմի Ադրանոս կայսեր անունով): IV-VI դդ-ում եղել է Կիլիկիայի հունական արքեպիկոպոսի աթոռանիստ: Բարձր զարգացում է ապրել Կիլիկիայի հայկական պետության ժամանակշրջանում (XII-XIV): Լինելով Հայոց արքունի կալվածք՝ Ռուբինյանների և Հեթումյանների հովանավորությամբ…

ԲԱՅԱՍ

ԲԱՅԱՍ, Պայաս, Փայաս բերդաքաղաք Ծովային Կիլիկիայում, Ճկներ գավառում, Ալեքսանդրեթի ծովածոցի արևելյան ափին: Բայասի մասին (հատկապես հին  ժամանակների) տեղեկությունները սակավ են: XIIդ. վերջին Բայասի տերը դասվել է Կիլիկյան Հայաստանի առաջնակարգ իշխանների շարքը: Նույն դարում հիշվում են Բայասի Ս.Աստվածածին եկեղեցին, վաճառաշահ շուկան, իջևանատունը, բաղնիքը: Քաղաքի բարձրադիր մասում գտնվող բազմանկյուն և ամրակուռ բերդը խաչակրաց պատմագիրները անվանում են Կուսանաց…

ԼԱՄԲՐՈՆ

ԼԱՄԲՐՈՆ, (Ասուրա-բաբելական և խեթական Իլուբրա). բերդ և քաղաք Լեռնային Կիլիկիայում: Տարսոնից 38 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Տավրոսի լեռնաշղթայի Գուգլակ և Այդոս կիրճերը տանող լեռնահովիտի կենտրոնում: Լամբրոնի անառիկ բերդը կառուցված է քարաբլրի վրա: Պահպանվել են միմիյանց հաջորդող 5 մուտքերի ավերակները: Քարաբլրի հյուսիսում կառուցված միջնաբերդը բուն բերդից անջատված էր խրամով, գործածվել է շարժական կամուրջ: Լամբրոնում նշմարվում էին Սկևռա վանքի…

ԿՈՊԻՏԱՌ, Դղեակ Կոպիտառու, Քարն Կոպիտառայ. բերդ Լեռնային Կիլիկիայի հյուսիսարևմտյան սահմանում՝ բարձր լեռան կատարին: Տեղադրությունն ստույգ չէ (Վարդան պատմիչը հիշատակում է Բարձրաբերդի ու Մոլևոնի մոտակայքում): XIդ. վերջին Կոպիտառը ազատագրել և իր տիրույթն է դարձրել Կոստանդին Ա իշխանապետը: XII-XIVդդ. եղել է հայկական իշխանանիստ ու եպիսկոպոսանիստ կենտրոն: Կոպիտառի զնդանում 1194թ. բանտարկվել է Լևոն Բ արքային ընդդիմացող Գրիգոր Ե…

ԿՈՒԿԼԱԿ

ԿՈՒԿԼԱԿ, Գուգլակ. ամրոց Կիլիկիայի Կուկլակ լեռնանցքում, Փոքր Ասիայից Մերձավոր Արևելք գնացող մայրուղու վրա:  Կառուցված է 450մ բարձրությամբ, գահավեժ կիրճերով շրջապատված սարահարթի վրա: Ամրոց տանող միակ ճանապարհը եղել է համեմաաբար մատչելի հարավարևմտյան լանջին: Մոտ 200մ երկարությամբ և 70մ լայնությամբ հարթության տարածքն արևելքից արևմուտք շրջապատված է եղել կիսաբոլոր բուրգերով: Պարիսպների ընդհանուր երկարությունը՝ 700մ: Ամրոցը կիրճին կապվել է…

ՀԱՄՈՒՍ

ՀԱՄՈՒՍ, բերդ Կիլիկյան Հայաստանում՝ Ամանոսյան (Սև) լեռների շրջանում՝ Թիլ Համդունի և Սարվանդիքարի միջև՝ բարձր ժայռի վրա: Սմբատ Սպարապետը XIդ. հիշատակվում է «Պարոն Արէգ տէր Համուսայի»: XIIդ. 1-ին կեսին Համուսը գրավել են բյուզանդացիները: 1165թ. օգոստոսին Համուսի հույն դուկը, բերդի ստորոտում գտնվող Սոսյաց անտառում խնջույքի հրավիրելով Թորոս Բ եղբայր Ստեփանեին, դավադրաբար հեղձամահ է արել եռացրած ջրով լեցուն…

ՀՈՆԻ

ՀՈՆԻ,  Հայնի. բերդաքաղաք Կիլիլիկյան Հայաստանի Ջահան գավառում (ներկայիս Յարփուզ գյուղավանից մոտ 3կմ հյուսիս-արևելք): XIդ. 2-րդ կեսին մտել է Փիլարտոս Վարաժնունու հայկական իշխանության, այնուհետև՝ Կիլիկիայի հայկական պետության մեջ: Փորձելով կաթողիկոսական աթոռը հաստատել իր իշխանության մեջ` Փիլարտոս Վարաժնունին, Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Բ Վկայասերի (1066-1105թթ.) համաձայնությամբ, Պետրոս Բ Գետադարձի քրոջ որդի Սարգսին Հոնիում ընտրել է կաթողիկոս (1076-77թթ.), որին…