Մեր ժառանգութիւնը

Մուշի հայկական եկեղեցիներից մեկը ոչնչացման եզրին է

Մուշ

Ներկայիս Թուրքիայի Մուշ քաղաքի ամենահին կառույցներից մեկը համարվող հայկական Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին ոչնչացման եզրին է, այս մասին հայտնում է «Ակօս» լրատվական կայքը: Եկեղեցին Մուշ քաղաքի՝ նախկինում հայկական եղած թաղամասերից մեկում է, որը հնում անվանվել է «ամրոց»: «Ակօսի» լրագրողը եկեղեցու իրավիճակի մասին ահազանգել է պատկան մարմիններին, ինչից հետո նախկինում հայկական ընտանիքին պատկանող մի տուն և…

99 տարի առաջ, այսօր. Դանիէլ Վարուժանի եւ Ռուբէն Սեւակի եղերական վախճանը

Դանիէլ Վարուժան

Հայոց յուշատետրին մէջ օգոստոսի այս օրը պատկերող էջը ահաւոր սեւով պատուած է։ Արիւն եւ սուգ կայ այնտեղ… 26 օգոստոս 1915-ին «Ցեղասպան Թուրք»ը մարմնաւորող ոճրագործներ դաշոյններով մորթոտեցին Հայկեան Հանճարին ճառագայթող մեծութիւններէն երկուքը՝ անզուգական Դանիէլ Վարուժանն ու Ռուբէն Սեւակը։ Հայ ժողովուրդին դէմ Թուրքիոյ կողմէ պետականօրէն գործադրուած ցեղասպանական մեծ ոճիրին մասին պատմագրական եւ արխիւային հըսկայական գրականութիւն գոյութիւն ունի։…

Կվերանորոգվի Վանի հայկական եկեղեցիներից մեկը

Aziz Bartholomeus Manastırı

Ներկայիս Թուրքիայի Վան նահանգի Բաշքալե շրջանի Քուրուչայ գյուղի Սուրբ Բարդուղիմեոս հայկական եկեղեցին կվերանորոգվի, այս մասին հայտնում է «Ակօս» լրատվական կայքը: Նշվում է, որ եկեղեցին երկար տարիներ չորս կողմերից շրջափակված է եղել փշալարերերով: Եկեղեցին 1990 թվականից ի վեր օգտագործվել է որպես ոստիկանության հատուկ ջոկատայինների զորանոց, սակայն վերջերս որոշում է կայացվել ոստիկաններին այլ զորանոց հատկացնելու և եկեղեցին…

«Թեև մզկիթի վերածված եկեղեցիներն այդ կերպ փրկվել են գանձ որոնողների ավիրումներից, բայց և այնպես` դա վանդալիզմ է…» Զաքարյա Միլդանօղլու

Zakarya Mildanoglu

Սույն թվականի օգոստոսի 11-17-ը Թուրքիայի Քոջաելի նահանգի Դերբենթ գավառում ԵՄ-ի ֆինանսավորմամբ` «Աջակցություն Հայաստան-Թուրքիա կարգավորման գործընթացին» ծրագրի շրջանակներում Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի կողմից կազմակերպվեց «Յավաշ-Կամաց» ամառային դպրոցը, որին մասնակցեցին շուրջ 20 ուսանողներ և ուսուցիչներ Հայաստանից և նունքան էլ` Թուրքիայից: Օգոստոսի 12-ին, ամառային դպրոցի ծրագրի համաձայն, «Հայկական մշակութային հետքերը Անատոլիայում» վերնագրով դասախոսությամբ հանդես եկավ Աղթամար կղզու Սուրբ Խաչ…

Սեբաստացի Մուրատ. Հայկական ազատամարտի դիւցազնական Ֆետային – ծննդեան 140-ամեակ

Սեբաստացի Մուրատ

4 Օգոստոսին, 96 տարի առաջ, Պաքուի հայութիւնը կենաց-մահու կռիւ կը մղէր թրքական զօրքերու եւ անոնց զինակցած մուսաւաթական թաթարներուն դէմ։ Թէեւ Առաջին Աշխարհամարտը մօտեցած էր իր աւարտին, բայց Պաքուի նաւթահորերուն տիրանալու համար կատաղի ու վերջին պայքար մը կը մղուէր մէկ կողմէ թուրք-գերման զինակիցներուն, իսկ միւս կողմէ ռուս-անգլիացի դաշնակիցներուն միջեւ։ 1917ի Հոկտեմբերին պոլշեւիկներու իշխանութեան գլուխ գալով եւ…

Ցեղասպանութենէն վերապրած տարագիրներու պահապան հրեշտակը՝ Մարզպետ

Ղազարոս Ղազարոսեան

Նազարէթ Պէրպէրեան 1918 թուականի Մայիս 31ին, արկածի հետեւանք անհեթեթ մահ մը հայ իրականութենէն ընդմիշտ հեռացուց արժանաւոր հայորդի մը՝ Մարզպետ գրչանունով ճանչցուած Ղազարոս Ղազարոսեանը, որ Մեծ Եղեռնի տարիներուն, Հաճի Հիւսէյին Էֆէնտի կեղծ անունով, ասպատակող խումբ մը կազմած՝ մահուան ճիրաններէն փրկեց հարիւրաւոր հայ տեղահան տարագիրներ։ Հայ ազգային¬ազատագրական շարժման ականաւոր դէմքերու շարքին իր յատուկ տեղը ունի Մարզպետ, որուն…

Թուրքիոյ առաջին բժշկուհին հայ է. Տոքթ. Զարուհի Գաւալճեան

Զարուհի Գաւալճեան

«Ակօս»ի աշխատակից Թովմաս Թէրզիեան, ստորեւ ներկայացուած անդրադարձով լուսարձակի տակ կ՚առնէ Թուրքիոյ առաջին բժշկուհիի՝ Տոքթ. Զարուհի Գաւալճեանի կենսագրութիւնը: Կարգ մը աղբիւրներ իբրեւ Թուրքիոյ առաջին բժշկուհին կը յիշեն Տոքթ. Սաֆիյէ Ալի Քրէքէլէրի (1894-1952) անունը, որ բժշկագիտութիւն ուսանած էր 1921-ին Գերմանիոյ Ուիզպուրկ քաղաքը։ Տոքթ. Սաֆիյէ կարելի է առաջին թուրք բժշկուհին համարել, բայց ոչ Թուրքիոյ առաջին բժշկուհին։ Այդ տիտղոսին…

ԾՆՆԴԵԱՆ 130ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԹԻՒ Դանիէլ Վարուժան (1884-1915)

Դանիէլ Վարուժան

Արեւմտահայ բանաստեղծութիւնը 20րդ դարուն ունեցաւ երեք անմահ անուն. Միսաք Մեծարենց, Սիամանթօ եւ Դանիէլ Վարուժան: Եթէ Մեծարենցը անմահացաւ գիւղի, բնութեան եւ սիրոյ զգացումներու իր նուրբ տաղերով, Սիամանթօն՝ հերոսական կռիւի հրաւէրներով եւ Հայոց կոտորածներու ցաւագին նուագներով, Դանիէլ Վարուժանի ստեղծագործութեան էութիւնը եղաւ գեղեցկութեան, ուժի ու աշխատանքի տարերքը: Վարուժանի կեանքը թէպէտ ընդհատուեցաւ երիտասարդ հասակին, բայց ան ստեղծեց հանրային լայն…

1861 թ. հունիսի 26-ին ծնվել է Գրիգոր Զոհրապը (1861-1915)

Զոհրապ Գրիգոր

Նորավեպի (նովել) չգերազանցված վարպետ, հասարակական գործիչ Գրիգոր Զոհրապի ստեղծագործությունները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել արևմտահայ ռեալիստական գրականության վրա: Ժամանակակիցները նրան կնքել են Նորավեպի իշխան պատվանունով: Գրիգոր Զոհրապը սովորել է ծննդավայրի` Պեշիկթաշի Մաքրուհյան և Թարգմանչաց վարժարաններում: 1879 թ. ավարտել է Կ. Պոլսի ֆրանսիական ինստիտուտի երկրաչափական, 1882 թ.՝ իրավագիտական բաժինները: Աշխատակցել է արևմտահայ մի շարք պարբերականների: Հակոբ Ասատուրի…

Վանի հայութեան յեղափոխական կամքին եւ դիմադրական ուժին հերոսական դարբինը՝ Պետօ (Աղեքսանդր Պետրոսեան, 1870-1896)

Աղեքսանդր Պետրոսեան

Յունիսի այս օրերուն, 1896-ին, «Գարահիսար լերան կրծքին՝ նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցւած, չար թշնամու գնդակով»… Այդպէս ծանրօրէ՛ն վիրաւոր, բայց մինչեւ վերջին շունչ կռիւը շարունակելով՝ հարիւրաւոր իր զինակիցներուն հետ նահատակւեցաւ անզուգական Պետօն: Ն. Յունիսի այս օրերուն, 1896-ին, «Գարահիսար լերան կրծքին՝ նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցւած, չար թշնամու գնդակով»… Այդպէս ծանրօրէ՛ն…