Մեր ժառանգութիւնը

Ինչո՞ւ հայերէն խօսիլ

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼԷՃԵԱՆ-ԱՃԷՄԵԱՆ

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼԷՃԵԱՆ-ԱՃԷՄԵԱՆ Հետաքրքրական զուգադիպութեամբ մը, վերջերս երբ համալսարանի գրադարանի լեզուաբանական բաժինի արխիւները կը փորփրէի, ուշադրութիւնս գրաւեց ամերիկացի լեզուաբան Joshua Fishman-ի յօդուածներէն մէկը, որ գլխաւորաբար կ՛անդրադառնար, թէ ինչպէս ժողովուրդի մը լեզուի կորուստը պատճառ կը դառնայ նաեւ անոր մշակոյթի կորուստին, հետեւաբար նաեւ հաւաքականութեան մը արժէքներուն, ապրելաձեւին եւ կեանքի ջնջումին: Այս ուղղութեամբ, բոլորս ալ, խոստովանինք կամ ոչ, կը…

Ընդգծելով, որ արեւմտահայերէնի գծով ահազանգը միակողմանի է. «Ժողովուրդն է լեզուին տէրը» շեշտեց ֆրանսահայ լեզուաբան դոկտ. Անահիտ Տօնապետեան

Անահիտ Տօնապետեան

Ապրիլ 7-9 Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ տեղի ունեցաւ բազմալեզուութեան առնչուող միջազգային եռօրեայ գիտաժողով: Երրորդ օրուան նստաշրջանի քննարկման առաջին նիւթը արեւմտահայերէնի մասին էր: Այս մասին յատուկ զեկուցում ներկայացուց իր դոկտորայի թեզին մէջ արեւմտահայերէնին եւս անդրադարձող ամերիկացի հետազօտող Անգը Պաթայնէ: Գիտաժողովի կազմակերպիչ մարմինին մաս կը կազմէր ֆրանսահայ լեզուաբան, Փարիզի Հայագիտական հիմնարկի տնօրէնուհի, Հայաստանի Արտասահմանեան ակադեմիայի անդամ դոկտ.…

Մինչև վերջին շունչը արդարություն փնտրող մի ֆենոմեն. Գրիգոր Զոհրապ (1861-1915)

Nesim Ovadya Izrail (Photo Sunday’s Zaman, İsa Şimşek)

«Ակունքը» ներկայացնում է հայ իրականության մեջ իր ուրույն տեղն ունեցող պոլսահայ մտավորական, փաստաբան, գրող, լրագրող, քաղաքական գործիչ Գրիգոր Զոհրապի մասին հարցազրույցը Նեսիմ Օվայդա Իզրաիլի հետ, ով հեղինակել է «1915-ի ապրիլի 24. Ստամբուլ, Չանքըրը, Այաշ, Անկարա» և «1915թ. մի մահվան ճամփորդություն, Գրիգոր Զոհրապ» աշխատությունները:   Հարց – Հայ գրականության և, ընդհանրապես, հայկական աշխարհում ամենահայտնի անուններից մեկը՝…

Թուրքիայի օրհներգի գործիքավորումը հայ կոմպոզիտոր է արել

Էդգար Մանաս

Թուրք լրագրող Մուրադ Բարդաքչըն գրում է.   «Եկող շաբաթ լրանում է Թուրքիայի օրհներգի` խորհրդարանի կողմից ընդունման 93-ամյակը:   Օրհներգի վերաբերյալ տարիներ առաջ սկսված բանավեճերը դեռ շարունակվում են, բայց ոչ ոք չի անդրադառնում նրան, թե օրհներգի գործիքավորումը ում է պատկանել: Այն կատարել է Էդգար Մանաս անվամբ հայ կոմպոզիտոր: Էդգար Մանասը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում: 1912-1933թթ. դասավանդել է…

Թուրքիայում հայկական եկեղեցին որպես զուգարան են օգտագործում

հայկական բողոքական եկեղեցի

Թուրքիայում հայկական եկեղեցու հանդեպ հերթական ոտնձգության մասին է հայտնի դարձել։ Էլազըղի (Խարբերդ-խմբ) կենտրոնում գտնվող հայկական բողոքական եկեղեցին օգտագործում են որպես ավտոկայանատեղի եւ զուգարան։ Ինչպես տեղեկացնում է Ստամբուլի հայկական «Ակoս»-ը. 19-րդ դարում կառուցված հայկական եկեղեցին, շատ եկեղեցիների պես, երկար տարիներ այլ նպատակով է օգտագործվել, սակայն ներկայում եկեղեցու ճակատագիրը բախտի քմահաճույքին է հանձնվել։ Հայկական եկեղեցին 1915-ից հետո…

Ադանայի կոտորածը` մի առաջադեմ կնոջ գրչով

Adana Katliamı

Նադիրե Մաթեր Զաբել Եսայանն իր «Աւերակներուն մէջ» գրքում ականատեսի աչքով պատմում է  Կիլիկիայի հայկական ջարդերից հետո իր` պատրիարքարանի պատվիրակության հետ որբանոց հիմնելու նպատակով Ադանա գնալու մասին: 103 տարի անց գիրքը թարգմանվել է թուրքերեն: «Երեխաներին և թոռներին դաշտ էր ուղարկում, իսկ հարսների ու աղջիկների միջև տնային գործերն էր բաժանում, ինքն էլ իրենց տան դռան մոտ` փայտե…

Նրանց սիրո պատմությունը ամենագեղեցիկը և ամենադրամատիկն էր իր իսկ ստեղծած նորավեպերի բոլոր պատմություններից…

«ԿԸ ՄՏԱԾԵՄ, ՈՐ ՊՈՔԵՐ ՄԸՆ Է ԱՄԲՈՂՋ ԿՅԱՆՔԸ» ԳՐԻԳՈՐ ԶՈՀՐԱՊ 1915թ. հուլիսի 6, եվրոպական ժամանակով առավոտյան 5: Հալեպից Ուրֆա տանող ճանապարհ: Կառքը ուղեկցող ժանդարմները դիրք են գրավում Գասապթաշի երկու կողմերում և նշան բռնելով կառքում նստածների վրա՝ կրակում են: Գնդակներից մեկը դիպչում է Վարդգես Սերինկյուլյանին: Նա սպանվում է անմիջապես: Մյուս աքսորյալը չի վիրավորվում: Դահիճները մոտենում են…

Թէոդիկ (Թէոտորոս Լէպճինճեան, 1873-1928). «Ամէնուն տարեցոյց»ի հանրագիտակ եւ իմաստուն մտաւորականը

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Մարտ 5ին մեր ժողովուրդը կը նշէ ծննդեան տարեդարձը հայ միտքի եւ գրականութեան հսկաներէն Թէոդիկի (Թէոտորոս Գրիգորի Լէպճինճեան), որ ապրեցաւ եւ գործեց հայ ժողովուրդի նորագոյն պատմութեան ամէնէն բախտորոշ ժամանակաշրջանին՝ դառնալով արժանահաւատ վկան հայոց նահատակութեան, յարութեան եւ վերապրումին: Հայոց Ցեղասպանութեան անմարդկային ահաւորութիւնն ու պետական կանխամտածուած Ոճիրին տարողութիւնը Թէոդիկ իր աչքերով տեսաւ եւ անձամբ խորաչափեց: Ամբողջ…

Թուրքիայի կյանքում նշանակալի դեր խաղացած հայերը

Թուրքական Aykiridogrular կայքում հրապարակվել է թուրքահայ հետազոտող Սարգիս Ադամի հոդվածը, որն անդրադառնում է Թուրքիայի հանրային կյանքում և մշակույթի, արվեստի ու գիտության բնագավառներում խոշոր ներդրում ունեցած հայերին: Սարգիս Ադամը գրում է, որ Պալյանների գերդաստանի ճարտարապետական ժառանգությունը հայերի թողած մշակութային հարստության մի փոքր մասն է միայն: Ստորև ներկայացված են այդ գործիչներից մի քանիսը, որոնք մեծ ներդրում են…

Ծննդեան 100-ամեակին յիշենք երջանկայիշատակ Շնորհք Գալուստեան պատրիարքը

ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ, Գերմանիա Շնորհք արք. Գալուստեան ծնած է 1913 թուականին, Եոզկատի Իյտէլի գիւղին մէջ: Աւազանի անունով կը կոչուէր Արշակ: Զաւակն էր գիւղին հարուստ եւ ազդեցիկ ընտանիքներէն մէկուն: Հայրը կը կոչուէր Միհրան, իսկ մայրը` Շուշան-Կիւլթանէ: Ունէր եղբայր մը` Արմէն եւ երկու քոյր` Անուշ եւ Շնորհիկ: Անոնցմէ Անուշ վաղամեռ եղաւ, իսկ Շնորհիկ կորսուեցաւ պատերազմի խառնաշփոթութեան մէջ: Ա.…