Մեր ժառանգութիւնը

Զմյուռնիայի հայերի պարծանքը՝ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին

4

XIX դարում «գյավուր» Զմյուռնիան կոսմոպոլիտ քաղաք էր` իր հոյակերտ եկեղեցիներով, մզկիթներով ու սինագոգներով: Զմյուռնիայի փողոցներում, շուկաներում և խաներում հնչում էր ինչպես հունարենով, թուրքերենով ու հայերենով, այնպես էլ եվրոպական լեզուներով խոսքը: Շուկաներում, խաներում ու կրպակներում կարելի էր հանդիպել տարբեր լեզուներով գովազդներ: Կոսմոպոլիտ լինելու հետ մեկտեղ Զմյուռնիան պահպանել էր օսմանյան քաղաքներին բնորոշ` էթնոկրոնական հենքի վրա բաժանումը: Այդ…

Հրապարակվել է «Ստամբուլի հնագույն ընտանիքները» անվանումով ցանկ, որում տեղ են գտել նաև հայազգի Բալյանները

balyan-ailesi

Թուրքական «Սաբահ» թերթը հրապարակել է «Ստամբուլի հնագույն ընտանիքները» անվանումով ցանկ, որում տեղ են գտել նաև հայազգի Բալյանները:  Թերթն այդպես էլ խուսափել է խոսել Բալյանների հայկական ծագման մասին և բավարարվել է պարզապես «Բալյան ընտանիք» ձևակերպմամբ: Ինչպես հայտնի է, Բալյանների գերդաստանը եղել է օսմանյան շրջանի ամենանշանավոր ճարտարապետների գերդաստաններից մեկը, որի անդամները կառուցել են Ստամբուլի ամենահայտնի պալատներից ու մզկիթներից…

Այդըն

%d5%a1%d5%b5%d5%a4%d5%a8%d5%b6

Այդընի առաքելական հայերն այստեղ են գաղթել Հայաստանի տարբեր կողմերից: Այդընը, ինչպես և օսմանյան ժամանակաշրջանում յուրաքանչյուր քաղաք, բաժանված է եղել թաղերի` էթնոկրոնական հենքի վրա: Այդընի հայերը մեծամասամբ բնակվել են հայկական թաղում, որը գտնվել է քաղաքի արևելյան հատվածում: Քաղաքի բաժանումը էթնոկրոնական հենքի վրա Օսմանյան կայսրությունում հատկապես վառ արտահայտված էր մինչև 19-րդ դարի կեսերը: Այս բաժանումը կանանց և աղջիկներին թաղի շրջանակներում անվտանգ շրջելուհնարավորություն էր տալիս: Այդընի հայ համայնքը բաղկացած է եղել 500 տնից, սակայն 19-րդ դարի վերջին հայերի թիվը նվազել է և հասել 71 տուն: Այդընի հայ համայնքն ունեցել է եկեղեցի՝ Սուրբ Աստվածածինը, և եկեղեցուն կից վարժարան՝ Սբ. ԳրիգորԼուսավորիչը, որը կառուցվել է 1874 թ.: Այդընի հայ համայնքն ունեցել է նաև ընթերցարան: Սուրբ Լուսավորիչ եկեղեցին Առաջին Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1638 թ., որի տեղում1833 թ. կառուցել են նորը: Եկեղեցին եղել է քարաշեն: Ավագ դռան առջևի երկու սյուների վրա եղել է գմբեթավոր ծածկ, որն օգտագործել են որպես զանգակատուն: Եկեղեցին ունեցել է երեք մուտք. Ավագ դռնից զատ` ձախ կողմում եղել է երկրորդ դուռ: Այս հատվածում գտնվել է նաև աստիճանավոր դուռ, որը նախատեսված է եղել կանանց` վերնատուն բարձրանալու համար: Վերնատունը իր վրա են կրել երկու սյուները: Կանանց համար նախատեսված վերնատունը եղել է հենց Ավագ դռան վերևում: Եկեղեցին տեսքով պարզ, սակայն ձևի մեջ գեղեցիկ է եղել: Ունեցել է 13.80 մ լայնություն, 10.20 մ բարձրություն: Եկեղեցու բեմի վրա եղել է փայտաշեն երեք խորան: Ավագ խորանը նվիրված է եղել Սուրբ Աստվածածնին, աջակողմյանը՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչին, իսկ ձախակողմյանը՝ Սուրբ Գլխադրին: Եկեղեցու բակում է գտնվել Այդընի հայկական գերեզմանոցը: Աղբյուր՝ Քոսեան Հ. Հայք ի Զմիւռնիա եվ ի շրջակայս. Հատ. Բ. Վիեննա, 1899: Պատրաստեց Անահիտ Քարտաշյան Akunq.net  

Նիկոլ Դուման (Նիկողայոս Տէր-Յովհաննիսեան, 1867-1914). Հայկական յեղափոխութեան խստապահանջ հայդուկապետը

%c2%ad%d5%b6%d5%ab%c2%ad%d5%af%d5%b8%d5%ac-%c2%ad%d5%a4%d5%b8%d6%82%c2%ad%d5%b4%d5%a1%d5%b6

Հրապարակագիր Նազարէթ Պէրպէրեան կը գրէ․ 1914-ի այս օ­րը՝ ­սեպ­տեմ­բեր 23-ը, չա­րա­բաս­տիկ թո­ւա­կան մը ե­ղաւ հայ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար։ Ինք­նին 1914-ի աշ­նա­նա­մու­տը ամ­բողջ աշ­խար­հը տագ­նա­պեց­նող խառն, խռո­վա­լի եւ օր­հա­սա­կան ժա­մա­նա­կաշր­ջան մը դար­ձաւ։ Հին աշ­խար­հը, Եւ­րո­պա­յի տա­րած­քին ա­մէ­նու­րեք, տա­կաւ առ տա­կաւ մխրճո­ւե­ցաւ ա­րա­գօ­րէն բռնկող աշ­խար­հա­սա­սան մեծ պա­տե­րազ­մի ա­րեան, կրա­կի ու ա­ւե­րա­ծու­թեան ո­լո­րապ­տոյ­տին մէջ։ Ցա­րա­կան ­Ռու­սաս­տանն ու Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թիւ­նը,…

Վարագավանք՝ Վան-Վասպուրականի հոգևոր կենտրոնը…

%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d6%84

1915 թվականի մայիսին, Վանի հերոսամարտի հաղթանակից անմիջապես հետո վանեցիները ոգևորված ձեռնամուխ են լինում թուրք և քուրդ ջարդարարներից մեծապես տուժած Վասպուրականի հոգևոր կենտրոն, Վան քաղաքի մոտ գտնվող Վարագավանքի վերականգնմանը: Ստորև ներկայացնենք ուշագրավ պատմական մի փաստաթուղթ՝ Վանի հայկական ինքնավար նահանգապետության կառավարիչ Արամ Մանուկյանի դիմում–կարգադրությունը վանեցիներին՝ Վարագավանքի վերականգման աշխատանքները կազմակերպելու կոչով.  «Ինչպես հայտնի է, Վարագավանքն էլ զերծ չմնաց…

«Հրանդ Տինք» հիմնարկի արեւմտահայերէնի դասընթացքները պիտի սկսին

hrant-dink-vakfi

ՊՈԼԻՍ, «Ակօս».- «Հրանդ Տինք» հիմնարկի եւ «Կիւլպէնկեան» հիմնադրամի միատեղ իրականացուցած 2016ի աշնան շրջանի արեւմտահայերէնի դասընթացքները 26 սեպտեմբերէն 22 նոյեմբեր պիտի ընթանան Պոլսոյ  «Հրանդ Տինք» հիմնարկին մէջ: Սեւան Տէյիրմենճեանի ուսուցչութեամբ, երկու ամիսներու վրայ երկարող 75 ժամուան լեզուի ուսուցում պիտի կայանայ երկու մակարդակներու հիման վրայ բաժնուած, շաբաթը 3 օր՝ 9 ժամ: Առաջին մակարդակ՝ Երկուշաբթի, ժամը 18:00-21:00, Չորեքշաբթի,…

Թուրքիայում 40 տարի մարզադահլիճ ծառայող հայկական եկեղեցին գրադարան է դառնալու

kayseriye-kiliseden-kutuphane

Կայսերիի (Կեսարիա–խմբ) քաղաքապետարանն աշխատանքներ է սկսել 40 տարի որպես մարզադահլիճ ծառայած հայկական բողոքական Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին որպես գրադարան փոխելու ուղղությամբ։ Ինչպես տեղեկացնում է Ստամբուլի հայկական «Ակօս»-ը, Կայսերիի քաղաքապետարանը որոշել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին դարձնել քաղաքային բաց գրադարան, որն աշխատելու է 24 ժամ։ Նախատեսվում է, որ գրադարանում լինելու է 50 հազար գիրք։ http://news.am/arm/news/346154.html

Սեբաստիոյ հայկական եկեղեցին՝ ոչնչացման եզրին

Սեբաստիոյ Հայկական Եկեղեցին

Սեբաստիայի հայկական եկեղեցին ոչնչացման եզրին է: Այս մասին գրած է պոլսահայ համայնքի թերթերէն «Հայթերթ»-ը: Ներկայ Թուրքիոյ Սվազի շրջանին մէջ (պատմական Սեբաստիա) «Նուրի Տէմիրտաղ» օդակայանի ճանապարհին գտնուող հայկական հին եկեղեցին մատնուած է անուշադրութեան եւ ամէն անցնող տարուան հետ ա՛լ աւելի կ՝աւերուի: Համայնքը քանի մը անգամ ահազանգած է, որ եկեղեցին ունի նորոգման կարիք, այլապէս կ’ոչնչանայ: Նահանգապետարանը նախաձեռնած…

Ով է Ստամբուլի ամենահայտնի պալատի հայ ճարտարապետը. «Հայ Թերթ»-ի անդրադարձը

Balyan ailesi

Ստամբուլի հայ համայնքի թերթերից «Հայ Թերթ»-ն անդրադարձել է պոլսահայ հայտնի ճարտարապետ Կարապետ Բալյանի կյանքին: Նշենք, որ Բալյանների գերդաստանը եղել է Օսմանյան շրջանի ամենահայտնի ճարտարապետների գերդաստաններից մեկը, որի անդամները կառուցել են Ստամբուլի ամենահայտնի պալատներից ու մզկիթներից շատերը: Մինչդեռ Թուրքիայում խուսափում են խոսել Բալյանների հայկական ծագման մասին: Հաճախ զբոսաշրջիկներին ուղեկցող էքսկուրսավարները նրանց մասին պատմում են իբրև «Բալյանի»…

Ի հայտ են գալիս Թուրքիայի զինված ուժերի տարածքներում գտնվող վանքերն ու եկեղեցիները

Konya Sille’nin Subaşı mahallesindeki kilise

Էմրե Էրթանի Օրակարգում է Ազգային պաշտպանության նախարարության աշխատանքային և ռազմական նշանակության տարածքները քաղաքից դուրս տեղափոխելու հարցը: Եթե որոշումը կյանքի կոչվի, ապա մեծ քաղաքներում «կանաչ տարածության վերջին ամրոց» զորանոցները ևս բետոնի վերածվելու վտանգի տակ են հայտնվելու: Անատոլիայի գրեթե ամեն մի շրջանի զորանոցներում կամ եկեղեցի, կամ էլ վանք կա: Հայտնի է, որ Առաջին և Երկրորդ աշխարհամարտերի ժամանակ…