Մեր ժառանգութիւնը

Վանի հայութեան յեղափոխական կամքին եւ դիմադրական ուժին հերոսական դարբինը՝ Պետօ (Աղեքսանդր Պետրոսեան, 1870-1896)

Աղեքսանդր Պետրոսեան

Յունիսի այս օրերուն, 1896-ին, «Գարահիսար լերան կրծքին՝ նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցւած, չար թշնամու գնդակով»… Այդպէս ծանրօրէ՛ն վիրաւոր, բայց մինչեւ վերջին շունչ կռիւը շարունակելով՝ հարիւրաւոր իր զինակիցներուն հետ նահատակւեցաւ անզուգական Պետօն: Ն. Յունիսի այս օրերուն, 1896-ին, «Գարահիսար լերան կրծքին՝ նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցւած, չար թշնամու գնդակով»… Այդպէս ծանրօրէ՛ն…

Սեզար Ավետիքյանի «Avedikyan Dictionary» նախաձեռնությունը նպատակ ունի փրկելու արևմտահայերենը մոռացությունից

Avedikyan Dictionary

Նորագույն տեխնոլոգիաները ոչ միայն հեշտացնում են մարդկանց առօրյա կյանքն ու լայն հնարավորություններ ստեղծում հաղորդակցության համար, այլև օգնում են սովորել տարբեր լեզուներ: Հաշվի առնելով աշխարհասփյուռ հայության շրջանում մայրենի լեզվի իմացության և պահպանության կարևորությունը՝ մեկ տարի առաջ ստեղծվեց «avedikyan.com» կայքը, որն առցանց բառարան է ապահովում երեք լեզվով՝ արևմտահայերեն, թուրքերեն և անգլերեն: Այս ծրագիրը մեծ նշանակություն ունի թուրքահայության…

Արամ Մանուկեան. Գաղափարի մարտիկը եւ Հայաստանի անկախութեան դաշնակցական կերտիչը

Արամ Մանուկեան

Աս տարի մահուան 95-ամեակն է հայ ազգի մեծանուն զաւակներէն ԱՐԱՄի, որ հայոց հազարամեակներու պատմութեան մէջ անմահացաւ իբրեւ արդի ժամանակներու Հայաստանի անկախութեան կերտիչն ու հայոց պետականութեան հիմնադիրը։ Արամ իր պատանեկան տարիքէն նետուեցաւ հայ ժողովուրդի եւ Հայաստանի ազատագրութեան համար անխոնջ պայքարի ու անվեհեր կռուի դաշտ, ամբողջ կեանքը զոհաբերեց այդ նպատակին եւ հայոց լեռներու ամեհի ու խրոխտ կարծրութեամբ…

Թուրքիայում հայկական եկեղեցուց երկու պատ է կանգուն մնացել

Հոշնավազ եկեղեցին

Էրզրումի Օլթիի շրջանում գտնվող Հոշնավազ եկեղեցին տարիներ շարունակ գանձ որոնողների «պեղումների» հետևանքով ավերակի է վերածվել, տեղեկացնում է Demokrat Haber կայքը։ Ամեն տարի գանձ որոնողների գործողությունները «հանդուրժած» պատմական շինություններից մեկը համարվող այս եկեղեցուց երկու պատերն են կանգուն մնացել։ Եշիլբաղլար թաղամասի բնակիչներից մեկը, ով հովիվ է, եկեղեցու մասին իր ունեցած տեղեկություններն է փոխանցել և նշել, թե ինքը…

Տրապիզոնի հայկական վանքերն ու եկեղեցիները

Տրապիզոնի հայկական վանքերն ու եկեղեցիները

Տրապիզոնի հիմնումը եւ անունը Ըստ յոյն պատմագիր Եւսէփիոսի, Տրապիզոն քաղաքը հիմնուած էր Քրիստոսէ առաջ 756 թուականին: Ան երեք տարիով մեծ էր Հռոմէն եւ շուրջ հարիւր տարիով` Կ.Պոլսէն: Քաղաքը իր անունը ստացած էր յունարէն՝ սեղան «թրափեզի» բառէն: Տրապիզոնի քաղաքը հարուստ էր եկեղեցիներով եւ վանքերով, որոնք ժամանակի ընթացքին թուրքերու կողմէ մզկիթներու վերածուած էին: Շքեղութեան եւ փառքի օրերուն…

Ինչո՞ւ հայերէն խօսիլ

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼԷՃԵԱՆ-ԱՃԷՄԵԱՆ

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼԷՃԵԱՆ-ԱՃԷՄԵԱՆ Հետաքրքրական զուգադիպութեամբ մը, վերջերս երբ համալսարանի գրադարանի լեզուաբանական բաժինի արխիւները կը փորփրէի, ուշադրութիւնս գրաւեց ամերիկացի լեզուաբան Joshua Fishman-ի յօդուածներէն մէկը, որ գլխաւորաբար կ՛անդրադառնար, թէ ինչպէս ժողովուրդի մը լեզուի կորուստը պատճառ կը դառնայ նաեւ անոր մշակոյթի կորուստին, հետեւաբար նաեւ հաւաքականութեան մը արժէքներուն, ապրելաձեւին եւ կեանքի ջնջումին: Այս ուղղութեամբ, բոլորս ալ, խոստովանինք կամ ոչ, կը…

Ընդգծելով, որ արեւմտահայերէնի գծով ահազանգը միակողմանի է. «Ժողովուրդն է լեզուին տէրը» շեշտեց ֆրանսահայ լեզուաբան դոկտ. Անահիտ Տօնապետեան

Անահիտ Տօնապետեան

Ապրիլ 7-9 Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ տեղի ունեցաւ բազմալեզուութեան առնչուող միջազգային եռօրեայ գիտաժողով: Երրորդ օրուան նստաշրջանի քննարկման առաջին նիւթը արեւմտահայերէնի մասին էր: Այս մասին յատուկ զեկուցում ներկայացուց իր դոկտորայի թեզին մէջ արեւմտահայերէնին եւս անդրադարձող ամերիկացի հետազօտող Անգը Պաթայնէ: Գիտաժողովի կազմակերպիչ մարմինին մաս կը կազմէր ֆրանսահայ լեզուաբան, Փարիզի Հայագիտական հիմնարկի տնօրէնուհի, Հայաստանի Արտասահմանեան ակադեմիայի անդամ դոկտ.…

Մինչև վերջին շունչը արդարություն փնտրող մի ֆենոմեն. Գրիգոր Զոհրապ (1861-1915)

Nesim Ovadya Izrail (Photo Sunday’s Zaman, İsa Şimşek)

«Ակունքը» ներկայացնում է հայ իրականության մեջ իր ուրույն տեղն ունեցող պոլսահայ մտավորական, փաստաբան, գրող, լրագրող, քաղաքական գործիչ Գրիգոր Զոհրապի մասին հարցազրույցը Նեսիմ Օվայդա Իզրաիլի հետ, ով հեղինակել է «1915-ի ապրիլի 24. Ստամբուլ, Չանքըրը, Այաշ, Անկարա» և «1915թ. մի մահվան ճամփորդություն, Գրիգոր Զոհրապ» աշխատությունները:   Հարց – Հայ գրականության և, ընդհանրապես, հայկական աշխարհում ամենահայտնի անուններից մեկը՝…

Թուրքիայի օրհներգի գործիքավորումը հայ կոմպոզիտոր է արել

Էդգար Մանաս

Թուրք լրագրող Մուրադ Բարդաքչըն գրում է.   «Եկող շաբաթ լրանում է Թուրքիայի օրհներգի` խորհրդարանի կողմից ընդունման 93-ամյակը:   Օրհներգի վերաբերյալ տարիներ առաջ սկսված բանավեճերը դեռ շարունակվում են, բայց ոչ ոք չի անդրադառնում նրան, թե օրհներգի գործիքավորումը ում է պատկանել: Այն կատարել է Էդգար Մանաս անվամբ հայ կոմպոզիտոր: Էդգար Մանասը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում: 1912-1933թթ. դասավանդել է…

Թուրքիայում հայկական եկեղեցին որպես զուգարան են օգտագործում

հայկական բողոքական եկեղեցի

Թուրքիայում հայկական եկեղեցու հանդեպ հերթական ոտնձգության մասին է հայտնի դարձել։ Էլազըղի (Խարբերդ-խմբ) կենտրոնում գտնվող հայկական բողոքական եկեղեցին օգտագործում են որպես ավտոկայանատեղի եւ զուգարան։ Ինչպես տեղեկացնում է Ստամբուլի հայկական «Ակoս»-ը. 19-րդ դարում կառուցված հայկական եկեղեցին, շատ եկեղեցիների պես, երկար տարիներ այլ նպատակով է օգտագործվել, սակայն ներկայում եկեղեցու ճակատագիրը բախտի քմահաճույքին է հանձնվել։ Հայկական եկեղեցին 1915-ից հետո…