Մեր ժառանգութիւնը

Կաղանդը եւ ժողովրդական հաւատալիքները

Տոքթ.Սարգիս Ատամ կը գրէ․ Նախաքրիստոնէական շրջանին, Նոր Տարին, հայկական տոմարի առաջին ամսուան անունով կոչուած է Նաւասարդ, որ կը տօնուէր օգոստոս 1-6-ին որպէս, հունձքի, բերքի հասունութեան եւ երախտագիտութեան արտայայտութիւն։ Կը տօնուէր մեծ հանդիսութեամբ, որուն կը մասնակցէին թագաւորներ, իշխաններ եւ ժողովուրդ, այդ առթիով կը կատարուէին խրախճանքներ, թատերախաղեր, չաստուածներուն կը մատուցէին զոհեր, նուէրներ, եւ այլն…։ Արեւմուտքի մէջ Յունուար…

Մարդիկ ե՞րբ սկսած են Նոր տարուան մաղթանքներ կատարել իրարու

Նոր տարուան առիթով մաղթանքներ կատարելը շատ հին սովորութիւն մըն է: Յստակ չէ, թէ ան ե՛րբ սկիզբ առած է, կամ ուրկէ՞ եկած է: Բայց մարդկութեան պատմութեան ընթացքին մենք կը հանդիպինք անոր՝ տարբեր դարերու եւ տարբեր շրջաններու մէջ: Գտնուած են պապիրոսի վրայ գրուած մաղթանքներ՝ Եգիպտոսի փարաւոններու օրերէն: Չինաստանի մէջ երկար ժամանակ սովորութիւն էր բարձր դասակարգի ընտանիքներուն ղրկել բրինձի թուղթէ…

Հայկական ամանորյա հրուշակ. Անուշապուր

Անուշապուրը մատուցվում է Ամանորի և Սուրբ Ծննդյան տոներին: Այն ավանդաբար իր տեղն է գտնում Հայոց Հայրապետների սեղանին և համարվում է պասային հրուշակ: Բաղադրիչներ Կես բաժակ ցորեն՝ լվացած և չորացրած 6 բաժակ ջուր ¾ բաժակ ծիրանաչիր՝ կիսած ¾ բաժակ չամիչ (քիշմիշ) 1 բաժակ շաքարավազ 1 թ.գ. վանիլին ¼ բաժակ ընկույզ` կտրատած ¼ բաժակ նուշ ¼ բաժակ…

Սովորութիւններ, հաւատալիքներ եւ նախապաշարումներ հայկական տարբեր շրջաններու մէջ. Զէյթուն

Զէյթունցի ընտանիքը` նահապետական էր. մէկ յարկի տակ կ’ապրէին ընտանիքի բոլոր տղաները իրենց ծնողներու, կանանց եւ զաւակներուն հետ: Դեկտեմբեր 31-ի գիշերը շատ յաճախ ձիւն ու ցուրտ, ընտանիքի բոլոր անդամները բուխերիկի շուրջ հաւաքուած ուրախութիւն կ’ընէին. կանայք պատրաստած կ’ըլլային օրուան յատուկ ուտելիքները՝ ոսպնաթան, տաքապուր, հափուսա, փոշեջուր. մառաններէն կը բերէին չամիչ, ընկոյզ, սուճուխ, պաստեղ, լեպլեպու, նարինջ, նուռ, սերկեւիլ, եւայլն,…

Սովորութիւններ, հաւատալիքներ եւ նախապաշարումներ՝ հայկական տարբեր շրջաններու մէջ. Մարաշ

Հայկական ու հայաբնակ բոլոր շրջաններուն նման, Մարաշի մէջ եւս բոլոր տօները կ’ուղեկցուէին ծիսական աւանդոյթներով, ինչպէս` Կաղանդի գիշերը “Աւետիս“ երգող խումբերու շրջայցերը եւ նուէրներ պահանջելը: Մարաշցի հայոց տօնականիին առաւել ուշագրաւ բաժինը տօներուն նուիրուած բանահիւսական նիւթերն էին: Ժողովրդական տօնախմբութիւնները կ’ուղեկցուէին տօներուն նուիրուած յատուկ երգերով, երգային մրցոյթներով, նուագածութիւններով, զուարճախօսութիւններով, որոնք տօնական հանդիսակարգին մաս կազմելով, լաւագոյնս կ’արտացոլէին ժողովրդական ստեղծագործութեան…

Սովորութիւններ, հաւատալիքներ եւ նախապաշարումներ՝ հայկական տարբեր շրջաններու մէջ. Խարբերդ

Խարբերդի մէջ, Նոր Տարուան երեկոյեան, ճաշասեղանը շատ հարուստ պէտք է ըլլար պահքի յատուկ կերակուրներով, պտուղներով, օղիով ու գինիով, մանաւանդ քաղցրեղէններով, ինչպէս՝ գաթա, բոկեղ, անուշապուր: Դեկտեմբեր 31-ը նուէրներ բաշխելու օրն էր: Բարեկամներ ու ազգականներ ընծաներ կը փոխանակէին, հարսներ իրենց ձեռքով հիւսուածքները (գդակ, քսակ, թաշկինակ, եւ այլն), իսկ փեսաներն ալ պտուղներ (տանձ, նուռ, խնձոր), հայելի, պարսկական շալ,…

Ամանորեան ճաշատեսակներ

Հայու Ամանորը ցնծութեամբ եւ մեծ ուրախութեամբ կը տօնուէր: Հայ ընտանիքի բոլոր անդամները բոլորուած կ’ըլլային ճաշասեղանի մը շուրջ, որ զարդարուած կ’ըլլար եօթը տեսակի ուտելիքներով, առհասարակ չորցուած պտուղներով, չամիչ, թուզ, կաղին, նուռ, պիստակ, արմաւ, փշոտ, սիսեռածաղ, ցորեն նաեւ որպէս ճաշ՝ հարիսա, լիցք, ապուր, թոփիկ, անուշապուր, նաւասարդի կորկոռ (ձաւարի եղինձի տեսակ մը), խմորեղէն, գաթա, բոկեղ, պանրածաղ (պէօրէկ) եւ…

Արշիլ Կորքիի հետքերով

Մելինէ Գարագաշեան Աշնան պայծառ օր մը, զարմիկներս ու ես ուղղուեցանք դէպի Շըրմըն (Քանէքթիքըթ), Կորքիի գերեզմանը այցելելու: Երկար ճանբորդութիւնը հետաքրքրական դարձաւ մեր խօսակցութիւններով, գիւղական ճամբաներուն ընտմէջէն: Շըրմընի մէջ, Կորքին յիշեցնող ոչ մէկ հետք գոյութիւն ունի: Կորքիի անունը եւս չէր շահագործուած: Ըստ բացատրութեան, գտանք միակ խանութը ուրկէ ծաղկեփունջ մը գնեցինք: «Մեթոտիսթ» եկեղեցւոյ եւ Հիւսիսային գերեզմանի աշխատուհին պարզապէս…

Հանրահայտ հայ ծնծղայագործ Զիլճյանների արվեստի թուրք շարունակողը

Թուրքիայի Էդիրնե (Ադրիանապոլիս-Ակունքի խմբ.) նահանգի Ուզունքյոփրու շրջանում բնակվող Մուստաֆա Էրը շարունակում է հայ աշխարհահռչակ ծնծղայագործ Զիլճյան ընտանիքի արվեստը: Թուրքական «Doğan» լրատվակայքի տեղեկացմամբ՝ Էրը իր 12 հոգանոց թիմով ձեռագործ ծնծղաներ է պատրաստում, որոնք մեծ պահանջարկ ունեն ողջ աշխարհում: Ամերիկայի, և եվրոպական երկրների բազմաթիվ անվանի երաժիշտներ օգտագործում են հենց այստեղ հատուկ պատվերով պատրաստված ծնծղաները: Էրն այս մասնագիտությունը սովորել…

Արեւմտահայերէնի պաշտպանութիւնը առաջին հերթին անոր գործածութիւնն է

Յ. Պալեան Յաճախ ըսած եմ, որ մեծերու միտքերը իսկական դպրոցներ են, եթէ քաջութիւն եւ համեստութիւն ունենանք անոնց դիմելու եւ սորվելու, մենք մեզ եւ մեր ժամանակը հասկնալու, մեր կեանքին եւ արարքներուն ուղին ճշդելու: Ուղի ճշդել, որ չի նշանակեր «քարվանսարայ շինել հոն ուր ամէն անգամ ուղտը ծունկը գետին կը դնէ», կ’ըսէր անտիտղոս երէց մը: Ինչե՜ր ըսուած են…