Մեր ժառանգութիւնը

Հայերէնը անաղարտ պահենք

ՅԱԿՈԲ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ

ՏՈՔԹ. ՅԱԿՈԲ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ կը գրէ. Հայերէնի մէջ ամէն բառ իր յատուկ իմաստն ունի: Կան բառեր, որոնք բազմիմաստ են: Սակայն հայերէնը այնքան հարուստ է նորակերտ բառակերտումի համար, որ օտար լեզուներէ անտեղի փոխառութեան պէտք չունի: Հայաստանի մէջ վերջին 100 տարիներուն այնքան անպատշաճ բառեր ներմուծուած, մխրճուած են հայերէնի մէջ, որ մարդուս զայրոյթը կը բորբոքի այսքան այլասերում եւ օտարամոլութիւն…

111 տարի առաջ, այսօր, Քրիստափոր Միքայէլեանի զոհաբերումը ազատութեան բագինին

Քրիստափոր Միքայէլեան

Նազարէթ Պէրպէրեան Մարտ ամ­սու ա՛յս օ­րը, ­Հա­յոց ­Յու­շա­տետ­րին մէջ, կը խորհր­դան­շէ ­Հայ­կա­կան ­Յե­ղա­փո­խու­թեան կրա­կի մկրտու­թեան օ­րը։ Կը խորհր­դան­շէ Ք­րիս­տա­փո­րի նա­հա­տա­կու­թեամբ նո­ւի­րա­կա­նա­ցած գե­րա­գոյն զո­հա­բե­րու­թեան Ա­ւան­դը հայ ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան շար­ժու­մին։ Ան­սա­կարկ անձ­նա­զո­հու­թեան Ա­ւան­դը՝ ­Հայ­կա­կան ­Յե­ղա­փո­խու­թեան ա­մէ­նէն մար­տու­նակ կազ­մա­կեր­պու­թեան ան­վի­ճե­լի ա­ռաջ­նոր­դին, որ կեան­քի գնով տո­ւաւ օ­րի­նա­կը խօս­քը գոր­ծով պայ­մա­նա­ւո­րե­լու եւ ամ­րագ­րե­լու գա­ղա­փա­րա­կան յանձ­նա­ռու­թեան։ Ար­դա­րեւ, 111 տա­րի ա­ռաջ, 17 ­Մարտ…

Որքանո՞վ տէր ենք մեր լեզուական իրաւունքներուն

Լեզու

ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ կը գրէ. Լե­զուն պա­հելն ու պահ­պա­նե­լը միայն պար­տա­կա­նու­թիւն ու պար­տա­ւո­րու­թիւն չեն, այլ նաեւ ու ա­մէ­նէն ա­ռաջ` ի­րա­ւունք: Ա­մէն ա­ռի­թի լե­զուն պա­հե­լու եւ զար­գաց­նե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թեան մա­սին կը խօ­սինք, բայց շատ քիչ կ՛անդ­րա­դառ­նանք լե­զո­ւա­կան մեր ի­րա­ւունք­նե­րուն: ­Մայ­րե­նի լե­զու սոր­վիլն ու գոր­ծա­ծե­լը, ինչ­պէս նաեւ սե­փա­կան, հան­րա­յին, ու­սում­նակր­թա­կան, ի­րա­ւա­կան, դա­տա­կան, վար­չա­կան, մա­մու­լի ու հա­ղոր­դակ­ցու­թեան ո­լորտ­նե­րուն մէջ մայ­րե­նի…

Մեր նպատակն է արեւմտահայերէնը ապրող մշակոյթ դարձնել. Հրաչ Չիլինկիրեան

Հրաչ Չիլինկիրեան

«Հաւաքի հիմնական նպատակն էր արեւմտահայերէնը ոչ թէ միայն իբր լեզու դասաւանդելու, կամ անոր ուսումնական տեսանկիւնի հարցերուն նայելու, այլ յատկապէս խօսելու եւ քննարկելու արեւմտահայերէնով մտածելու եւ ստեղծագործելու խնդիրներուն մասին, այսինքն կարճ ասաց, քննարկելու արեւմտահայ մշակոյթ ստեղծելու եւ զարգացնելու խնդիրները»,- «Արեւելք»ին ըսաւ Օքսֆորտ համալսարանի դասախօս Դոկտ. Հրաչ Չիլինկիրեան: Ան ըսաւ, թէ իբր կազմակերպիչ գոհ է արեւմտահայերէնի խնդիրներուն…

Արեւմտահայերէնին նուիրուած համաժողով Օքսֆորտի մէջ

Արեւմտահայերէնին Նուիրուած Համաժողով

ԵՐԵՒԱՆ, «Արեւելք».- Օքսֆորտի համալսարանի արեւելագիտութեան բաժանմունքին նախաձեռնութեամբ եւ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկին օժանդակութեամբ կը շարունակուի «Արեւմտահայերէնը՝ 21րդ դարուն» եռօրեայ համաժողովը (յունուար 21-23): Համաժողովին կը մասնակցին արեւմտահայերէնի պահպանման եւ լեզուին ապագայի խնդիրներով մտահոգ գրողներ, գրական, կրթական, հասարակական գործիչներ, նշանաւոր համալսարաններու հայագիտական ամպիոններու դասախօսներ, հրատարակիչներ եւ արեւմտահայերէն մամուլի ներկայացուցիչներ: 2010ի Փետրուարին, ժամանակակից հայերէնի երկու ճիւղերէն մէկը՝ արեւմտահայերէնը, ընդ-գրկուած…

Հրանդ Տինք (1954-2007). Իրաւատէր հայութեան վերջին նահատակը

Հրանդ Տինք

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Յունուար 19ին լրացաւ իններորդ տարելիցը հայ ժողովուրդի մերօրեայ հերոսներէն՝ Հրանդ Տինքի նահատակութեան: 2007 թուականի ճիշդ այդ օրը, Պոլսոյ գլխաւոր թաղամասերէն Շիշլիի մէջ գտնուող իր «Ակօս» թերթի խմբագրատան առջեւ, Հրանդ Տինք զոհ գնաց թրքական հայատեացութեան արձակած մոլեգին երեք փամփուշտներու… 53 տարիքը հազիւ բոլորած էր հայութեան իրաւատիրական ձայնը իւրովի ներկայացնող, հայ ժողովուրդին դէմ թրքական պետութեան…

Թուրքիայում հերթական հայկական եկեղեցին է գանձագողերի պատճառով քանդվում

Սուրբ Աստվածածին

Երզնկայում 1800-ականներին կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գանձ որոնողների գործողությունների հետեւանքով վերածվել է ավերակների։ Ինչպես տեղեկացնում է Ստամբուլի հայկական «Ակօս»-ը, երկար տարիներ բախտի քմահաճույքին մնացած եկեղեցին վերջին օրերին գանձ որոնողների այցելության վայր է դարձել։ Մեծ վնասների ենթարկված շինության պահպանությանն ուղղված անվտանգության ոչ մի քայլ չի իրականացվել։ Միայն ժանդարմերիայի կողմից եկեղեցու դռանը փական է տեղադրվել։ Գանձ որոնողների…

Վարդան վարդապետ՝ Դաշնակցական վարդապետը. Վերջին առաջնորդը Տարօն աշխարհի

Վարդան վարդապետ

Յակոբ Պետրոսեան Հայոց Եկեղեցու եւ ազգային պատմութեան մէջ նշանակալի հետք թողած հոգեւոր գործիչներից է Վարդան վարդապետը, որ 1895 թ. ստանձնելով Մշոյ Ս. Կարապետ վանքի վանահայրութիւնր՝ մինչեւ իր եղերական վախճանը 1915 թ. Յուլիս ամիսը, դարձաւ նրա վերջին վանահայրը եւ Տարօնի վերջին առաջնորդը: Նրա հեղինակութիւնն ու նշանակալիութիւնը, բացի 30-ամեայ ազգաշահ գործունէութիւնից, պայմանաւորուած էր նաեւ Մշոյ Ս. Կարապետ…

Օքսֆորտ համալսարանին մէջ գիտաժողով՝ «Արեւմտահայերէնը 21րդ դարուն»

Օքսֆորտ

Մեծն Բրիտանիոյ Օքսֆորտ համալսարանի Արեւելագիտութեան ամպիոնի Հայագիտական բաժանմունքը նախատեսած է յառաջիկայ 21-23 յունուար 2016ին կազմակերպել գիտաժողով մը՝ «Արեւմտահայերէնը 21րդ դարուն» ընդհանուր թեմայով: 2015ին, երեք գիտաժողովներ տեղի ունեցան հայերէն լեզուին առնչուած, որոնցմէ երկուքը Հայաստանի մէջ. առաջինը նիւթ ունէր հայերէնի երկու լեզուաճիւղերու մերձեցման հիմնախնդիրը. երկրորդը՝ ընդհանուր առմամբ հայերէնի հիմնախնդիրները նկատի ունէր: Իսկ երրորդը, որ կազմակերպուած էր «Կիւլպէնկեան»…

Արեւմտահայերէնը ապրող, բազմասնուող եւ կենսատու լեզու

ԼՈՒՍԻՆԷ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ԼՈՒՍԻՆԷ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ Գրականագէտ, գրաբարագէտ, բանասիրական գիտութիւնների թեկնածու Գրական երկու լեզուների շուրջ մտորումները օրինաչափօրէն ուղեկցւում են ուղղագրութեան խնդրին դէմառդիմումով, ասես ամէն անգամ յիշեցնելով, որ լեզուի ձայնագրութեան կերպը նոյնքան կարեւոր հանգամանք է՝ մասնաւորապէս երկուորեակ հայերէնները համազուգակցող իր նշանակութեամբ, եւ յատկապէս Սփիւռք-հայրենիք յարաբերութիւնները կիզակէտող դերով։ Անշուշտ, պետութիւնը կարեւոր, թէեւ ոչ միակ պայմանն է լեզուի զարգացման, լեզուի նկարագրի պահպանութեան…