Մեր ժառանգութիւնը

Թուրքիոյ առաջին բժշկուհին հայ է. Տոքթ. Զարուհի Գաւալճեան

Զարուհի Գաւալճեան

«Ակօս»ի աշխատակից Թովմաս Թէրզիեան, ստորեւ ներկայացուած անդրադարձով լուսարձակի տակ կ՚առնէ Թուրքիոյ առաջին բժշկուհիի՝ Տոքթ. Զարուհի Գաւալճեանի կենսագրութիւնը: Կարգ մը աղբիւրներ իբրեւ Թուրքիոյ առաջին բժշկուհին կը յիշեն Տոքթ. Սաֆիյէ Ալի Քրէքէլէրի (1894-1952) անունը, որ բժշկագիտութիւն ուսանած էր 1921-ին Գերմանիոյ Ուիզպուրկ քաղաքը։ Տոքթ. Սաֆիյէ կարելի է առաջին թուրք բժշկուհին համարել, բայց ոչ Թուրքիոյ առաջին բժշկուհին։ Այդ տիտղոսին…

ԾՆՆԴԵԱՆ 130ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԹԻՒ Դանիէլ Վարուժան (1884-1915)

Դանիէլ Վարուժան

Արեւմտահայ բանաստեղծութիւնը 20րդ դարուն ունեցաւ երեք անմահ անուն. Միսաք Մեծարենց, Սիամանթօ եւ Դանիէլ Վարուժան: Եթէ Մեծարենցը անմահացաւ գիւղի, բնութեան եւ սիրոյ զգացումներու իր նուրբ տաղերով, Սիամանթօն՝ հերոսական կռիւի հրաւէրներով եւ Հայոց կոտորածներու ցաւագին նուագներով, Դանիէլ Վարուժանի ստեղծագործութեան էութիւնը եղաւ գեղեցկութեան, ուժի ու աշխատանքի տարերքը: Վարուժանի կեանքը թէպէտ ընդհատուեցաւ երիտասարդ հասակին, բայց ան ստեղծեց հանրային լայն…

1861 թ. հունիսի 26-ին ծնվել է Գրիգոր Զոհրապը (1861-1915)

Զոհրապ Գրիգոր

Նորավեպի (նովել) չգերազանցված վարպետ, հասարակական գործիչ Գրիգոր Զոհրապի ստեղծագործությունները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել արևմտահայ ռեալիստական գրականության վրա: Ժամանակակիցները նրան կնքել են Նորավեպի իշխան պատվանունով: Գրիգոր Զոհրապը սովորել է ծննդավայրի` Պեշիկթաշի Մաքրուհյան և Թարգմանչաց վարժարաններում: 1879 թ. ավարտել է Կ. Պոլսի ֆրանսիական ինստիտուտի երկրաչափական, 1882 թ.՝ իրավագիտական բաժինները: Աշխատակցել է արևմտահայ մի շարք պարբերականների: Հակոբ Ասատուրի…

Վանի հայութեան յեղափոխական կամքին եւ դիմադրական ուժին հերոսական դարբինը՝ Պետօ (Աղեքսանդր Պետրոսեան, 1870-1896)

Աղեքսանդր Պետրոսեան

Յունիսի այս օրերուն, 1896-ին, «Գարահիսար լերան կրծքին՝ նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցւած, չար թշնամու գնդակով»… Այդպէս ծանրօրէ՛ն վիրաւոր, բայց մինչեւ վերջին շունչ կռիւը շարունակելով՝ հարիւրաւոր իր զինակիցներուն հետ նահատակւեցաւ անզուգական Պետօն: Ն. Յունիսի այս օրերուն, 1896-ին, «Գարահիսար լերան կրծքին՝ նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցւած, չար թշնամու գնդակով»… Այդպէս ծանրօրէ՛ն…

Սեզար Ավետիքյանի «Avedikyan Dictionary» նախաձեռնությունը նպատակ ունի փրկելու արևմտահայերենը մոռացությունից

Avedikyan Dictionary

Նորագույն տեխնոլոգիաները ոչ միայն հեշտացնում են մարդկանց առօրյա կյանքն ու լայն հնարավորություններ ստեղծում հաղորդակցության համար, այլև օգնում են սովորել տարբեր լեզուներ: Հաշվի առնելով աշխարհասփյուռ հայության շրջանում մայրենի լեզվի իմացության և պահպանության կարևորությունը՝ մեկ տարի առաջ ստեղծվեց «avedikyan.com» կայքը, որն առցանց բառարան է ապահովում երեք լեզվով՝ արևմտահայերեն, թուրքերեն և անգլերեն: Այս ծրագիրը մեծ նշանակություն ունի թուրքահայության…

Արամ Մանուկեան. Գաղափարի մարտիկը եւ Հայաստանի անկախութեան դաշնակցական կերտիչը

Արամ Մանուկեան

Աս տարի մահուան 95-ամեակն է հայ ազգի մեծանուն զաւակներէն ԱՐԱՄի, որ հայոց հազարամեակներու պատմութեան մէջ անմահացաւ իբրեւ արդի ժամանակներու Հայաստանի անկախութեան կերտիչն ու հայոց պետականութեան հիմնադիրը։ Արամ իր պատանեկան տարիքէն նետուեցաւ հայ ժողովուրդի եւ Հայաստանի ազատագրութեան համար անխոնջ պայքարի ու անվեհեր կռուի դաշտ, ամբողջ կեանքը զոհաբերեց այդ նպատակին եւ հայոց լեռներու ամեհի ու խրոխտ կարծրութեամբ…

Թուրքիայում հայկական եկեղեցուց երկու պատ է կանգուն մնացել

Հոշնավազ եկեղեցին

Էրզրումի Օլթիի շրջանում գտնվող Հոշնավազ եկեղեցին տարիներ շարունակ գանձ որոնողների «պեղումների» հետևանքով ավերակի է վերածվել, տեղեկացնում է Demokrat Haber կայքը։ Ամեն տարի գանձ որոնողների գործողությունները «հանդուրժած» պատմական շինություններից մեկը համարվող այս եկեղեցուց երկու պատերն են կանգուն մնացել։ Եշիլբաղլար թաղամասի բնակիչներից մեկը, ով հովիվ է, եկեղեցու մասին իր ունեցած տեղեկություններն է փոխանցել և նշել, թե ինքը…

Տրապիզոնի հայկական վանքերն ու եկեղեցիները

Տրապիզոնի հայկական վանքերն ու եկեղեցիները

Տրապիզոնի հիմնումը եւ անունը Ըստ յոյն պատմագիր Եւսէփիոսի, Տրապիզոն քաղաքը հիմնուած էր Քրիստոսէ առաջ 756 թուականին: Ան երեք տարիով մեծ էր Հռոմէն եւ շուրջ հարիւր տարիով` Կ.Պոլսէն: Քաղաքը իր անունը ստացած էր յունարէն՝ սեղան «թրափեզի» բառէն: Տրապիզոնի քաղաքը հարուստ էր եկեղեցիներով եւ վանքերով, որոնք ժամանակի ընթացքին թուրքերու կողմէ մզկիթներու վերածուած էին: Շքեղութեան եւ փառքի օրերուն…

Ինչո՞ւ հայերէն խօսիլ

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼԷՃԵԱՆ-ԱՃԷՄԵԱՆ

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼԷՃԵԱՆ-ԱՃԷՄԵԱՆ Հետաքրքրական զուգադիպութեամբ մը, վերջերս երբ համալսարանի գրադարանի լեզուաբանական բաժինի արխիւները կը փորփրէի, ուշադրութիւնս գրաւեց ամերիկացի լեզուաբան Joshua Fishman-ի յօդուածներէն մէկը, որ գլխաւորաբար կ՛անդրադառնար, թէ ինչպէս ժողովուրդի մը լեզուի կորուստը պատճառ կը դառնայ նաեւ անոր մշակոյթի կորուստին, հետեւաբար նաեւ հաւաքականութեան մը արժէքներուն, ապրելաձեւին եւ կեանքի ջնջումին: Այս ուղղութեամբ, բոլորս ալ, խոստովանինք կամ ոչ, կը…

Ընդգծելով, որ արեւմտահայերէնի գծով ահազանգը միակողմանի է. «Ժողովուրդն է լեզուին տէրը» շեշտեց ֆրանսահայ լեզուաբան դոկտ. Անահիտ Տօնապետեան

Անահիտ Տօնապետեան

Ապրիլ 7-9 Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ տեղի ունեցաւ բազմալեզուութեան առնչուող միջազգային եռօրեայ գիտաժողով: Երրորդ օրուան նստաշրջանի քննարկման առաջին նիւթը արեւմտահայերէնի մասին էր: Այս մասին յատուկ զեկուցում ներկայացուց իր դոկտորայի թեզին մէջ արեւմտահայերէնին եւս անդրադարձող ամերիկացի հետազօտող Անգը Պաթայնէ: Գիտաժողովի կազմակերպիչ մարմինին մաս կը կազմէր ֆրանսահայ լեզուաբան, Փարիզի Հայագիտական հիմնարկի տնօրէնուհի, Հայաստանի Արտասահմանեան ակադեմիայի անդամ դոկտ.…