Պատմութեան էջեր

Դերսիմը Սաբիհա Գյոքչե՞նն է ռմբակոծել, թե՞ Խաթուն Սեբիլջյանը

2013/05/22
Դերսիմը Սաբիհա Գյոքչե՞նն է ռմբակոծել, թե՞ Խաթուն Սեբիլջյանը

Այշե Հյուր «Բախման հրապարակում կենդանի թիրախ ռմբակոծելը ցավալի չէ: Մտածում ես միայն պարտականությունդ կատարելու համար գտնել և խփել (Սաբիհա Գյոքչեն, «Թան», 15.06.1937)»: 1937 թ. մայիսի սկզբին Օսմանյան կայսրության ժամանակներից ի վեր «թարախապալար» որակված Դերսիմում (ներկայիս Թունջելի և մերձակայք) տեղի ունեցավ հանրապետության ժամանակաշրջանի «վճռական միջամտությունը»: 1934 թ. մայիսի 4-ին ինքնաթիռներից նետված հայտարարություններում (չկարողացա հաստատել, թե ինչ…

Ամբողջը »


Աթաթուրքն արգելել է հայությունը…

2013/05/22
Աթաթուրքն արգելել է հայությունը…

Թուրքական «Այքըրըդողրուլար» կայքում տեղ է գտել Մեհմեթ Ալի Բոզքուրթի հոդվածը, որում պատմվում է հայերի նկատմամբ Թուրքիայի առաջին նախագահ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի գործադրած ճնշումների մասին: «Աթաթուրքն արգելել է հայությունը». նման վերնագիր է ստացել Մեհմեթ Ալի Բոզքուրթի հոդվածը: «Գյուղից քաղաք գաղթը սկսվել է 60-ական թվականներին: 1963 թվականին Հասսա շրջանում մի ընտանիքի հանդիպեցի, որը Մարդինից գաղթում էր Անթաքիա:…

Ամբողջը »


Հատվածներ սուլթան Աբդուլ Համիդի օրագրից

2013/05/21
Հատվածներ սուլթան Աբդուլ Համիդի օրագրից

Մուհամեդը պահանջում է միայն հնազանդվել Աստծուն, բայց ոչ անհեթեթ ճակատագրապաշտության իմաստով: Մեծ է Ալլահի ողորմությունը, բայց նա չի կարող հոգալ յուրաքանչյուր մարդու պահանջներին գոհացում տալու մասին: Դրա մասին մարդիկ իրենք պիտի մտածեն և դրա համար աշխատեն: Ով չի ցանում, չի էլ հնձի, և միայն աշխատողն է արժանի հաց ուտելու: Դժբախտաբար, մեր ժողովուրդը չկարողացավ հասկանալ այս:…

Ամբողջը »


Մուստաֆա Քեմալի իթթիհադականությունը և 1915-ի հանդեպ նրա որդեգրած դիրքորոշումը

2013/05/14
Մուստաֆա Քեմալի իթթիհադականությունը և 1915-ի հանդեպ նրա որդեգրած դիրքորոշումը

Այշե Հյուր Մուստաֆա Քեմալը 1920 թ. ապրիլի 24-ին ասել էր. «Ես չեմ ուզում անդրադառնալ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբնական էջերին: Արդեն իսկ այն, ինչի մասին խոսում են դաշնակից պետությունները, անցյալում մնացած ամոթալի արարք է, ստորություն»: Ինձ դուր չի գալիս անընդհատ նույն թեմաների շուրջ դեգերելը, բայց այս հոդվածն անհրաժեշտ դարձավ անցյալ շաբաթվա հոդվածիս վերաբերյալ ընթերցողներից ստացված նամակների…

Ամբողջը »


Հայ հերոսը, որին Թուրքիան նախընտրում է մոռանալ. The Independent

2013/05/14
Հայ հերոսը, որին Թուրքիան նախընտրում է մոռանալ. The Independent

The Independent-ի հոդվածագիր Ռոբերտ Ֆիսկն անդրադարձել է 1915 թվականի Գալիպոլիի պատերազմի հերոս Սարգիս Թորոսյանին ու թուրքական պետության քայլերին` ցեխ նետելու հայազգի հերոսի հիշատակին: «Հայ հերոսը, որին Թուրքիան նախընտրում է մոռանալ» վերտառությամբ հոդվածում հեղինակը ներկայացնում է օսմանյան բանակի կապիտան Թորոսյանին և նրա նկատմամբ թուրքական պետության վերաբերմունքը: «Թուրքիան պատրաստվում է 2015 թվականին նշել Գալիպոլիի ճակատամարտի 100-րդ տարին`…

Ամբողջը »


1909 թ. Ադանայում սպանեցին արդարությունը

2013/05/04
1909 թ. Ադանայում սպանեցին արդարությունը

Սաիթ Չեթինօղլու Արսլանյանի խոսքերում անընդհատ արդարության փնտրտուք կար: Ցանկանում էր արդարության դատաստանի առաջ կանգնեցնել նրանց, ովքեր պատասխանատվություն էին կրում Կիլիկիայի այս ոճրագործությունների համար. «Խիղճ ունեցող յուրաքանչյուրը հույս ունի և ցանկանում է, որ Ադանան և նրա կազմում եղած բնակավայրերը ավերակների վերածելու, հազարավոր անմեղ մարդկանց դաժանաբար սպանությունների և այս մեծ ոճրագործությունների պատասխանատուներին հանձնել արդարադատության ճիրանները»: Սակայն կասկածում…

Ամբողջը »


Օսմանյան կայսրությունում 1890-ական թթ. կեսերին հայերի կոտորածների գիտական գնահատականը

2013/05/03
Օսմանյան կայսրությունում 1890-ական թթ. կեսերին հայերի կոտորածների գիտական գնահատականը

ՌՈՒԲԵՆ ՍԱՖՐԱՍՏՅԱՆ Թուրքագետ, ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության առաջին փուլն ընդգրկում է 19-րդ դարի 90-ական թթ. կեսերը: Այդ քաղաքականության նախապատրաստումը սկիզբ առավ Բեռլինի համաժողովում Հայկական հարցի միջազգայնացումից հետո, երբ Արևմտյան Հայաստանում բարենորոգումների խնդիրը դարձավ ժամանակի կարևոր միջազգային խնդիրներից մեկը: Այդ շրջանի կայրության ղեկավարները և առաջին հերթին ինքը` սուլթան Աբդուլ Համիդ Երկրորդը,…

Ամբողջը »


Օսմանեան ժամանակաշրջանին իսլամներու եւ ոչ իսլամներու միջեւ հաւասարութիւն կա՞ր

2013/04/29
Օսմանեան ժամանակաշրջանին իսլամներու եւ ոչ իսլամներու միջեւ հաւասարութիւն կա՞ր

ՊՈԼԻՍ, «Մարմարա».- «Թարաֆ»ի յօդուածագիր Սերտար Գայա, որ պարբերաբար գրի կ՛առնէ Հայերու իրաւունքները պաշտպանող յօդուածներ, հրատարակած է «Դէպի ցեղասպանութիւն գացող ճամբայ» խորագրեալ յօդուածաշարքին առաջինը։ Թէեւ այս առաջին յօդուածին մէջ ուղղակի Ցեղասպանութեան մասին չի խօսուիր, Գայա կ՛անդրադառնայ նիւթի մը, որուն մասին շատ չէ խօսուած։ Ան կը պնդէ, թէ բոլորովին ալ ճիշդ չէ այն պնդումը, թէ Օսմանեան կայսրութեան…

Ամբողջը »


Ցեղասպանության ծրագրի ծագումնաբանությունը Օսմանյան կայսրությունում

2013/04/19
Ցեղասպանության ծրագրի ծագումնաբանությունը Օսմանյան կայսրությունում

Սույն թվականի ապրիլի 6-ին Արևմտահայոց հարցերի ուսումնասիրության կենտրոնը սեմինար էր կազմակերպել` «Ցեղասպանության ծրագրի ծագումնաբանությունը Օսմանյան կայսրությունում» թեմայով: Սեմինարի բանախոսն էր ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Ռուբեն Սաֆրաստյանը: Ստորև ներկայացնում ենք Ռ. Սաֆրաստյանի դասախոսության սկզբնական հատվածը, որում բանախոսն անդրադառնում է Օսմանյան պետության ծագման առանձնահատկություններին, «ցեղասպան պետություն» հասկացությանը և…

Ամբողջը »


Որոշ փաստեր Աթաթուրքի ծագման մասին

2013/04/19
Որոշ փաստեր Աթաթուրքի ծագման մասին

Արա Պապյան Արևելագետ, «Մոդուս Վիվենդի» կենտրոնի նախագահ Մուստաֆա Քեմալի դյոնմե1 լինելու մասին տեղեկությունները միշտ էլ եղել են շրջանառության մեջ: Քեմալի մասին սկզբնական հրապարակումների մեջ այդ փաստը մշտապես հիշատակվել է: Օրինակ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին առաջին իսկ լուրջ աշխատությունը՝ բրիտանական հեղինակավոր Թայմս [The Times] օրաթերթի կողմից 1915-1922թթ. հրատարակված 22 հատորանոց Պատերազմի պատմությունը (History of the War) կոթողային երկասիրությունը,…

Ամբողջը »