Աւանդոյթներ

Կաղանդը եւ ժողովրդական հաւատալիքները

Տոքթ.Սարգիս Ատամ կը գրէ․ Նախաքրիստոնէական շրջանին, Նոր Տարին, հայկական տոմարի առաջին ամսուան անունով կոչուած է Նաւասարդ, որ կը տօնուէր օգոստոս 1-6-ին որպէս, հունձքի, բերքի հասունութեան եւ երախտագիտութեան արտայայտութիւն։ Կը տօնուէր մեծ հանդիսութեամբ, որուն կը մասնակցէին թագաւորներ, իշխաններ եւ ժողովուրդ, այդ առթիով կը կատարուէին խրախճանքներ, թատերախաղեր, չաստուածներուն կը մատուցէին զոհեր, նուէրներ, եւ այլն…։ Արեւմուտքի մէջ Յունուար…

Մարդիկ ե՞րբ սկսած են Նոր տարուան մաղթանքներ կատարել իրարու

Նոր տարուան առիթով մաղթանքներ կատարելը շատ հին սովորութիւն մըն է: Յստակ չէ, թէ ան ե՛րբ սկիզբ առած է, կամ ուրկէ՞ եկած է: Բայց մարդկութեան պատմութեան ընթացքին մենք կը հանդիպինք անոր՝ տարբեր դարերու եւ տարբեր շրջաններու մէջ: Գտնուած են պապիրոսի վրայ գրուած մաղթանքներ՝ Եգիպտոսի փարաւոններու օրերէն: Չինաստանի մէջ երկար ժամանակ սովորութիւն էր բարձր դասակարգի ընտանիքներուն ղրկել բրինձի թուղթէ…

Սովորութիւններ, հաւատալիքներ եւ նախապաշարումներ հայկական տարբեր շրջաններու մէջ. Զէյթուն

Զէյթունցի ընտանիքը` նահապետական էր. մէկ յարկի տակ կ’ապրէին ընտանիքի բոլոր տղաները իրենց ծնողներու, կանանց եւ զաւակներուն հետ: Դեկտեմբեր 31-ի գիշերը շատ յաճախ ձիւն ու ցուրտ, ընտանիքի բոլոր անդամները բուխերիկի շուրջ հաւաքուած ուրախութիւն կ’ընէին. կանայք պատրաստած կ’ըլլային օրուան յատուկ ուտելիքները՝ ոսպնաթան, տաքապուր, հափուսա, փոշեջուր. մառաններէն կը բերէին չամիչ, ընկոյզ, սուճուխ, պաստեղ, լեպլեպու, նարինջ, նուռ, սերկեւիլ, եւայլն,…

Սովորութիւններ, հաւատալիքներ եւ նախապաշարումներ՝ հայկական տարբեր շրջաններու մէջ. Մարաշ

Հայկական ու հայաբնակ բոլոր շրջաններուն նման, Մարաշի մէջ եւս բոլոր տօները կ’ուղեկցուէին ծիսական աւանդոյթներով, ինչպէս` Կաղանդի գիշերը “Աւետիս“ երգող խումբերու շրջայցերը եւ նուէրներ պահանջելը: Մարաշցի հայոց տօնականիին առաւել ուշագրաւ բաժինը տօներուն նուիրուած բանահիւսական նիւթերն էին: Ժողովրդական տօնախմբութիւնները կ’ուղեկցուէին տօներուն նուիրուած յատուկ երգերով, երգային մրցոյթներով, նուագածութիւններով, զուարճախօսութիւններով, որոնք տօնական հանդիսակարգին մաս կազմելով, լաւագոյնս կ’արտացոլէին ժողովրդական ստեղծագործութեան…

Սովորութիւններ, հաւատալիքներ եւ նախապաշարումներ՝ հայկական տարբեր շրջաններու մէջ. Խարբերդ

Խարբերդի մէջ, Նոր Տարուան երեկոյեան, ճաշասեղանը շատ հարուստ պէտք է ըլլար պահքի յատուկ կերակուրներով, պտուղներով, օղիով ու գինիով, մանաւանդ քաղցրեղէններով, ինչպէս՝ գաթա, բոկեղ, անուշապուր: Դեկտեմբեր 31-ը նուէրներ բաշխելու օրն էր: Բարեկամներ ու ազգականներ ընծաներ կը փոխանակէին, հարսներ իրենց ձեռքով հիւսուածքները (գդակ, քսակ, թաշկինակ, եւ այլն), իսկ փեսաներն ալ պտուղներ (տանձ, նուռ, խնձոր), հայելի, պարսկական շալ,…

Զատկի` չամիչով փլավի բրինձը խորհրդանշում է ժողովրդին, իսկ չամիչը հոգևորականներն են

Սխալ է Սուրբ Զատկի օրը այցելությունները ննջեցյալներին: Այցելությունները պետք է կատարվեն հաջորդ օրը, իսկ ամսի 31-ին բուն Սուրբ Զատկի տոնն է: Այս մասին լրագրողներ հետ հանդիպմանը նշեց Տեր Բաբկեն քահանան` անդրադառնալով մարտի 31-ին նշվելիք Սուրբ Զատկի տոնին: Քահանան նշեց, որ թյուր է մոտեցումը հին ու նոր ննջեցյալների մասին. «Նման բան չկա, բոլոր ննջեցյալները հիշվում են…

Ավանդույթները Համշենում. Նոր տարի

Յուրաքանչյուր Նոր տարի, ինչպես ամենուր, այնպես էլ համշենցիների մոտ, մի նոր հույս է: Ըստ հռոմեական օրացույցի` Ամանորի առավոտյան հյուր գնալն ընդունված չէ, որովհետև տվյալ անձը կարող է բախտաբեր կամ դժբախտություն բերող համարվել: Միայն նախապես հրավիրված մի փոքրիկ տղա երեխա է իրեն հրավիրածների տունն այցելում: Երեխային նվերներ են տալիս և բախտաբեր համարում: Համշենցիները Նոր տարվա երեկոյան…

Այսօր մինչեւ մայրամուտ պէտք է սեղան նստիլ

Արաբկիր համայնքի հոգեւոր հովիւ Տէր Բաբգէն քահանայ Հայրապետեանը այսօր հրաւիրուած ասուլիսին ներկայացուց մայրութեան տօնի խորհուրդը: Սուրբ Յարութեան տօնը քահանան ներկայացուց, իբրեւ քրիստոնէական ամբողջ հաւատքի առանցք: «Զատկի տօնը մեր ամբողջ հաւատքի առանցքն է, Տիրոջ փրկութիւնը, Աստծոյ նախախնամութիւնը»,- ըսաւ ան եւ զգուշացուց. «Այսօր մինչ արեւը մայր մտնելը պէտք է սեղան նստել»: Ապրիլի 7-ին Գաբրիէլ հրեշտակը աւետիս տուաւ…

Բոլորիդ ուրախ Ծաղկազարդ կամ Զարզարդար

Կիրակի Ապրիլ 1-ին Ծաղկազարդ է, այս առիթով մեր ընթերցողներուն կը ներկայացնենք «Ակօս» շաբաթաթերթի մէջ հրապարակուած Սարգիս Սերոբեանի անդրադարձը. Ապրիլը կու գայ… Թէեւ ցուրտն ու ձմեռը դեռ բոլորովին չհեռացան մեր այս կողմերէն, բայց ուր որ է գարունը կիսեցինք եւ ահա անգամ մը եւս վերածնաւ այս երկար ձմրան ընթացքին մահացած բնութիւնը եւ զուգուեցան ու զարդարուեցան ծառ ու…

Հայաստանից մեկնած արշաւախումբը Դերսիմում եկեղեցի է յայտնաբերել` հայկական արձանագրութիւններով

Հայաստանից մեկնած արշաւախումբը յուլիսի 18-ից օգոստոսի 4-ը Արեւմտեան Հայաստանում (ժամանակակից Թուրքիայ) անցկացուած գիտական հետազօտութիւնների ընթացքում Դերսիմ քաղաքում եկեղեցի է յայտնաբերել` հայկական արձանագրութիւններով: Այդ մասին յայտնել է ազգագրագէտ Հրանոյշ Խառատեանը օգոստոսի 17-ին կայացած ասուլիսում: «Թուրքագէտ Անոյշ Յովհաննիսեանի մասնակցութեամբ մենք մասնաւորապէս հետազօտել ենք Համշենի, Դերսիմի տարածքները, տեղական աւանդական երաժշտական գործիքները, երգերն ու պարերը, բանահիւսութեան բազմազանութիւնը. հեքիաթներ, ասացուածքներ,…