Իզմիր

Իզմիրում հայկական և հունական պատմամշակութային ժառանգությունն անհետանում է

Թուրքիայի Իզմիր նահանգի Բասմանե շրջանի պատմամշակութային հարստությունը՝ Ք.Ա. 4-րդ դարով թվագրվող Զմյուռնիայի ագորան, պատմական շուկան, հունական տները, սինագոգները, հայկական և հունական եկեղեցիները մատնված են անտերության: Ինչպես հայտնում է թուրքական «Evrensel» լրատվակայքը, Բասմանե շրջանում առկա պատմամշակութային հարստությունն աստիճանաբար անհետանում է: Այդ հարստության մի մասն է կազմում 1863 թ. կառուցված հայկական Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին` իրեն կից կառույցներով՝…

Զմյուռնիայի հայերի պարծանքը՝ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին

XIX դարում «գյավուր» Զմյուռնիան կոսմոպոլիտ քաղաք էր` իր հոյակերտ եկեղեցիներով, մզկիթներով ու սինագոգներով: Զմյուռնիայի փողոցներում, շուկաներում և խաներում հնչում էր ինչպես հունարենով, թուրքերենով ու հայերենով, այնպես էլ եվրոպական լեզուներով խոսքը: Շուկաներում, խաներում ու կրպակներում կարելի էր հանդիպել տարբեր լեզուներով գովազդներ: Կոսմոպոլիտ լինելու հետ մեկտեղ Զմյուռնիան պահպանել էր օսմանյան քաղաքներին բնորոշ` էթնոկրոնական հենքի վրա բաժանումը: Այդ…

Վերագտնելով հայոց Զմիւռնիան

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ narekian2000@yahoo.com Վիպա­գիր Սուփհի Վա­րըմ, թեւս բռնած, զիս դուրս կը քա­­շէ։ -Կը տես­­նե՞ս այս հսկայ տա­­րածու­­թիւնը։ Այո՛, կը տես­­նեմ։ Ըն­­դարձակ պար­­տէզ մըն է, ջրա­­ւազան­­նե­­­րով, ծառ-ծա­­ռաս­­տան, կան բա­­ցօ­­թեայ սրճա­­­րան­­­ներ, աւե­­­լին՝ հոն կա­­­ռու­­­ցո­ւած են էքսփո­­­յի հսկայ շէն­­­քե­­­­­­­րը, ուր տաս­­­նա­­­­­­­մեակ­­­նե­­­­­­­րէ ի վեր մի­­­ջազ­­­գա­­­­­­­յին ցու­­­ցա­­­­­­­հան­­­դէսներ տե­­­ղի կ՚ու­­­նե­­­­­­­նան։ -Ահա՛ հայ­­­կա­­­­­­­կան թա­­­ղամա­­­սը, Հայ­­­նո՛ցը։ Կը ցնցո­ւիմ։ -Սա հսկայ դու­­­ռը, օրի­­­նակ, ուրկէ մար­­­դիկ…

Սեւան Նշանեանի հիմնադրած Շիրինճէ աւանին եկեղեցին վերանորոգուած է

Թուրքիոյ մէջ բանտարկուած Սեւան Նշանեանի կերտած Շիրինճէ աւանին մէջ գտնուող Սուրբ Յովհաննէս հայկական եկեղեցին վերանորոգուած է: Այս մասին տեղեկութիւնը ստացանք Պոլսոյ մեր աղբիւրէն: Մեր աղբիւրը նաեւ յայտնեց, որ եկեղեցին, որ կը գտնուէր անմխիթար վիճակի մը մէջ, տեղական մարմիններու յանձնարարութեամբ վերանորոգուած է, եւ անոր բացումը պիտի կատարուի յառաջիկայ օրերուն: Կը նշուի նաեւ, որ վերակառուցուած է եկեղեցիին…

Թուրքիայում ախոռի վերածված հայկական եկեղեցին հարբեցողների ու թմրամոլների հավաքատեղի է դարձել

Այն բանից հետո, երբ Թուրքիայի Չիղլիի «Անաժեթ» մասնավոր լիցեյի սաներն իրենց պատմության և աշխարհագրության ուսուցիչների հետ այցելեցին Իզմիր (Զմյուռնիա) նահանգի Մենեմենի շրջանի Էսաթ Փաշա թաղամասի՝ 19-րդ դարում կառուցված Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցի և հանրությանը ներկայացրին այն վիճակը, որում այժմ գտնվում է պատմական կառույցը, թուրքական «Իհլաս» լրատվական գործակալությունը ծավալուն հոդվածով անդրադարձավ այս խնդրին։ Եկեղեցին, որը գործել…

Զմյուռնիայի հայերը (Պատմական համառոտ ակնարկ)

Թեհմինե Մարտոյան Պատմական գիտությունների թեկնածու Զմյուռնիայում հայերի բնակության մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են 1179 թ.: Կիլիկիայի թագավորության անկումից հետո՝ 1380-ական թվականներին, զմյուռնիահայ գաղութը ստվարանում է նորեկ հայերով: Զմյուռնիան, որը միջնադարում արժանացել է «Արևելքի աստղ», «Արևելքի փոքր Փարիզ», «Հոնիական ծովի թագուհի» և այլ կոչումների, մեծ հռչակ վայելող քաղաք էր: Զմյուռնիահայերը սկզբնական շրջանում քաղաքի բարձրադիր վայրում կառուցում…

Խնջույք` Զմյուռնիայի հրդեհի ժամանակ

Սերդար Քորուջու Թուրքիայի պաշտոնական պատմագրության մեջ, որպես «թշնամուն ծովը նետելու ազատության հերոսապատում» հիշատակվող «սեպտեմբերի 9-ի» հետ միասին, ամեն տարի օրակարգ է բարձրանում նույն հարցը՝ «սեպտեմբերի 13-ին Զմյուռնիան ո՞վ հրի մատնեց»: Եթե անգամ այս հարցին հստակ պատասխան չտրվի էլ, այսօր միակ հայտնի իրականությունն այն է, որ դեռևս «Իյոնյայի մարգարիտ գեղեցիկ Զմյուռնիայում բոցերը չեն մարել…» «1922  թ.…

Իզմիրում 2 հազար մարդ բողոքի քայլերթի է դուրս եկել

Թուրքիայում քաղաքացիական դժգոհության ալիքը դեռևս չի հանդարտվել: Ըստ «Դողան» լրատվական գործակալության` Իզմիր քաղաքում շուրջ 2 հազար մարդ բողոքի քայլերթի է դուրս եկել: Նման նախաձեռնությամբ հանդես է եկել «Սա դեռ սկիզբն է, պայքարը շարունակվում է» շարժումը: Ցուցարարները դժգոհել են, որ ոստիկանները ձերբակալել են Գեզիի համար մղվող պայքարին մասնակցացծ մի շարք ակտիվիստներ: Ըստ թուրքական «Դողան հաբեր» լրատվական…

Իզմիրի 1922թ. հայ եւ հույն բնակչության կոտորածը. ականատեսների պատմությունները փոխանցում են թոռները

Սոֆյա Հակոբյան Պատմողը` Նուրի, 26 տարեկան, Թուրքիա, ք. Իզմիր (պատմողի անունը փոխված է անվտանգության նկատառումներով) Իմ մեծ պապը` հորական պապիկիս հայրը, 9 տաերկան է եղել Իզմիրի հրդեհի ժամանակ (հետաքրքիր է, որ Նուրին, իր պատմության մեջ հստակ ընդգծելով ոչ թե սովորական հրդեհի, այլ կոտորածի եղելությունը, միեւնույն է, այդ մասին խոսելիս օգտագործում է «Իզմիրի հրդեհը» կամ «այդ…

Քամին վնասել է Իզմիրում գտնվող կաթոլիկ մատուռը

Ուժեղ քամին զգալի վնասներ է հասցրել Թուրքիայի Իզմիր նահանգի Սելչուք շրջանում գտնվող կաթոլիկ մատուռին: Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի տուն անունով հայտնի քրիստոնեական աղոթատեղին զգալի տուժել է ուժեղ քամուց. մոտակա ծառերը քամու հետևանքով ընկել են կառույցի վրա` ամբողջովին վնասելով ամառային շրջանի համար նախատեսված փայտաշեն մատուռը: Եկեղեցին տեղի քրիստոնյաների սրբավայրն է, և այստեղ ամեն կիրակի պատարագ էր մատուցվում…